Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Hvað er lífhimnubólga og er hún lífshættuleg?

Lífhimnubólga (e. peritonitis) er bólga í lífhimnunni, það er þunna vefnum sem þekur vegg kviðarholsins að innan og umlykur þannig öll líffæri í kviðnum. Ef sýking kemst í himnuna er allt kviðarholið í hættu, þar með talin öll innri líffærin. Til eru tvær gerðir lífhimnubólgu.

Fyrsta stigs lífhimnubólga er þegar sýking dreifist frá blóði og eitlum í lífhimnuna. Þessi gerð er mjög sjaldgæf eða innan við 1% af öllum lífhimnubólgutilfellum. Flest tilfelli af fyrsta stigs lífhimnubólgu verða hjá fólki með lifrarsjúkdóma, til dæmis skorpulifur. Nýrnasjúklingar eru einnig í þessum hópi, ekki síst þeir sem þurfa á svokallaðri kviðskiljun að halda. Í báðum tilfellum safnast vökvi fyrir í kviðarholinu og myndast þá kjörskilyrði fyrir vöxt sýkla.

Hin megingerð lífhimnubólgu, og jafnframt sú sem er algengari, kallast annars stigs lífhimnubólga. Hún verður þegar bakteríur eða ensím komast í lífhimnuna úr meltingarveginum eða gallgöngunum. Báðar gerðir af lífhimnubólgu eru mjög alvarlegar og geta leitt til dauða ef viðeigandi meðferð fæst ekki.

Lífhimnubólga stafar oftast af sýkingu sem kemst í lífhimnuna við það að ristilveggurinn rofnar líkt og þegar botnlangi eða ristilpoki springur. Aðrar algengar orsakir eru rifa á magavegg, smáþörmum, gallblöðru eða botnlanga. Einnig getur lífhimnubólga orðið vegna sýkingar í kjölfar skurðaðgerðar.

Helstu einkenni lífhimnubólgu eru sár kviðverkur sem magnast við hreyfingu, flökurleiki og uppköst, hiti, þaninn eða aumur kviður og vökvi í kviðarholinu.

Ástæður þess að lífhimnubólga er hættuleg eru margvíslegar. Auk þeirrar bráðu hættu sem stafar að innri líffærunum má nefna hættu á blóðsýkingu (e. sepsis). Þegar sýking kemst í blóðið dreifist hún með því út um allan líkamann og getur leitt til víðtækrar líffærabilunar og jafnvel dauða. Víðtæk sýking getur leitt til þess að blóðið storknar og blóðtappi myndast, sem einnig getur leitt til dauða. Enn fremur getur trefjabandvefsmyndun í lífhimnu verið hættuleg, svo og slæm lungnabólga sem kemur stundum í kjölfar lífhimnubólgunnar.

Meðferðin við lífhimnubólgu fer eftir ýmsum þáttum, eins og aldri sjúklings, almennu heilsufarsástandi hans og sjúkrasögu. Almennt gildir að meðferðinni er beint gegn undirliggjandi ástandi. Í mörgum tilfellum þarf að gera bráða könnunarskurðaðgerð, til dæmis þegar botnlangabólga eða rifa við magasár eða ristilpoka koma til greina sem ástæður fyrir sýkingunni. Um leið og lífhimnubólga hefur verið greind er sjúklingurinn settur á sýklalyf. Stundum þarf einnig að þræða slöngu gegnum nefholið og ofan í maga til að soga upp vökva. Enn fremur getur þurft að gefa vökva í æð ef vökvatap hefur orðið. Að lokum má nefna að því miður svara sumar gerðir af lífhimnubólgu ekki lyfjameðferð.

Frekara lesefni á Vísindavefnum:

Heimildir:

Útgáfudagur

21.2.2007

Spyrjandi

Ágúst Ingi

Höfundur

Tilvísun

Þuríður Þorbjarnardóttir. „Hvað er lífhimnubólga og er hún lífshættuleg?“ Vísindavefurinn, 21. febrúar 2007. Sótt 20. október 2017. http://visindavefur.is/svar.php?id=6508.

Þuríður Þorbjarnardóttir. (2007, 21. febrúar). Hvað er lífhimnubólga og er hún lífshættuleg? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=6508

Þuríður Þorbjarnardóttir. „Hvað er lífhimnubólga og er hún lífshættuleg?“ Vísindavefurinn. 21. feb. 2007. Vefsíða. 20. okt. 2017. <http://visindavefur.is/svar.php?id=6508>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Veirur

Veirur eru örsmáar eindir, erfðaefni í prótínhylki. Þær geta ekki fjölgað sér sjálfar en sýkja lifandi hýsilfrumur og fá þær til að búa til nýjar veirur í stað þess að sinna reglulegri starfsemi sinni. Allar lífverur hafa sínar veirur, til eru veirur sem ráðast á bakteríufrumur, aðrar ráðast á frumur manna, enn aðrar á plöntur og svo framvegis.