Er hægt að búa til sín eigin sólmyrkvagleraugu?

Nafn þitt

Netfang þitt

Netfang móttakanda

Ruslpóstvörn =

Svar

Er hægt að búa til sín eigin sólmyrkvagleraugu?
Hér er einnig að finna svar við spurningunum:

• Er hægt að búa til gleraugu fyrir sólmyrkva úr filmuenda, alveg svartri myndavélafilmu?
• Hver eru vísindin á bakvið svonefnd sólmyrkvagleraugu?

Augun okkar eru ekki byggð fyrir þann ljósstyrk sem kemur beint frá sólinni. Bláar og útfjólubláar ljóseindir eru hættulegastar því þær eru nægilega orkumiklar til að geta klofið sameindir upp í smærri hluta og valdið þannig efnabreytingum í augunum. Ljóseindir af öðrum litrófsbilum, lengri öldulengdir á sýnilega sviðinu og innrauðar, valda ekki efnabreytingum í augunum nema í gegnum hitabreytingar við ljósísog. Augu okkar skynja hvorki útfjólublátt ljós né innrautt ljós. Við verðum því ekki vör við þegar sterkt ljós á þessum litrófsbilum skemmir augun fyrr en það er um seinan. Minniháttar skemmdir geta stundum gengið til baka, en alvarlegri skemmdir þýða varanleg blinda.

Því ætti enginn að horfa beint í sólu, jafnvel ekki við deildarmyrkva, nema í gegnum viðurkennda varnarfilmu.

Framleiðendur sólmyrkvagleraugna þurfa að fylgja reglum um deyfingu ljósgeisla sem eru tilgreindar í staðlinum ISO 12312-2. Þar er litrófinu sem hér kemur við sögu skipt upp í fjögur bil: útfjólublátt B (UV-B) 280 til 315nm öldulengd, útfjólublátt A (UV-A) 315-380nm, sýnilegt ljós (VIS) 380-780nm, og innrautt (IR) 780-2000nm. Taflan hér að neðan sýnir ISO 12312-2 kröfur um gegnskinshlutfall fyrir sólmyrkvagleraugu og rafsuðugler til samanburðar.^[1]

Varnargler	UV-B 280-315nm	UV-A 315-380nm	VIS 380-780nm	IR 780-2000nm
Sólmyrkvagler mesta gegnskin	3,2 x 10-5	3,2 x 10-5	3,2 x 10-5	3,0 x 10-2
Sólmyrkvagler minnsta gegnskin	---	---	6,1 x 10-7	---
Rafsuðugler SN 12 SN 13 SN 14	3,0 x 10-6 3,0 x 10-6 1,6 x 10-6	1,2 x 10-5 4,4 x 10-6 1,6 x 10-6	3,2 x 10-5 1,2 x 10-5 4,4 x 10-6	5,0 x 10-3 4,0 x 10-3 3,0 x 10-3

Litrófsbilin UV-A og UV-B eru þau sömu og koma fyrir í umfjöllun um sólarvarnarkrem fyrir húð. Sólbruni á húð er dæmi um skemmdir/sameindabreytingar af ljósgeislun. Augun okkar eru þó miklu viðkvæmari fyrir geislun en húðin.

Sólmyrkvagleraugu eru almennt gerð úr fjölliðu-filmu sem kallst Mylar. Filman er lögð þunnri málmhúð til að deyfa gegnskinið og minnkar það með vaxandi þykkt málmhúðarinnar. En málmhúðin er viðkvæm og rispast auðveldlega við núning. Þá opnast ljósraufar sem fyrr eða síðar gera hlífðargleraugun gagnslaus og falska vörn. Því er óráðlegt að nota gömul hlífðargleraugu sem hafa legið óvarin í geymslu, án þess að gæðaprófa þau fyrst með því að setja síurnar fyrir sterkan ljósgjafa. Ef ljósir punktar eða rákir sjást á síunum eru þær ónýtar og skal fargað.

Til að horfa beint á sólmyrkva án þess að setja augun í hættu eru bara tveir möguleikar. Sérhæfð og vottuð sólmyrkvagleraugu eða rafsuðugler með skuggatölu (SN) 12 til 14. Þessar ljóssíur deyfa ljósið langt umfram það sem sólgleraugu, skautunarsíur eða svartir filmuendar gera. Notkun á heimagerðum og óvottuðum síum er hættuspil sem getur endað með blindu.

Tilvísun:

1. ^ B.R. Chou. (2023). Solar Eclipse Eye Safety. American Astronomical Society. https://eclipse.aas.org/sites/eclipse.aas.org/files/AAS-Chou-Tech-Report-Solar-Eclipse-Eye-Safety-2023.pdf

Myndir:

• Yfirlitsmynd: Eclipsbrilletje.JPG. Wikimedia Commons. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Eclipsbrilletje.JPG
• NASA/Aubrey Gemignani. (2024, 19. mars). Expedition 69 Crew Wears Solar Eclipse Glasses (NHQ202403190042). Flickr. Birt undir CC BY-NC-ND 2.0 leyfi. https://www.flickr.com/photos/nasahqphoto/53625580620

...