Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Hvað veldur Down-heilkenni og fötlun?

Það er litningabreyting sem veldur Down-heilkenni og það uppgötvaðist fyrst árið 1959. Down-heilkenni er algengasti litningasjúkdómurinn.


Einstaklingar með Down-heilkenni eru oftast með þrjú eintök af litningi 21.
Heilbrigðir einstaklingar hafa 23 litningapör eða alls 46 litninga. Einstaklingar sem eru með Down-heilkenni hafa auka erfðaefni í frumum líkamans, flestir þannig að þeir hafa hafa aukaeintak af litningi 21.

Líkur á að fóstur hafi Down-heilkenni aukast með aldri móðurinnar. Í dag er skimað eftir alvarlegum fæðingagöllum fóstra í flestum vestrænum löndum, bæði í sónar og einnig með legvatnsástungu.

Hægt er að lesa meira um Down-heilkenni í svari eftir Hans Tómas Björnsson við spurningunni Hverjar eru líkur á því að barn fæðist með Down-heilkenni? Þetta svar byggir á því.

Um fötlun gegnir öðru máli og erfitt er að fjölyrða nokkuð um það hvað veldur fötlun. Ástæðan fyrir því er sú að fötlun getur orsakast af mörgum þáttum. Maður sem lendir í slysi og verður öryrki vegna þess að hann missir útlim er til dæmis fatlaður. Eins segjum við að blindur maður sé fatlaður, hvort svo sem hann blindaðist í slysi, vegna arfgengs sjúkdóms eða af því að hann fékk sýkingu í augun sem leiddi til blindu. Við getum þess vegna lítið sagt um hvað valdi fötlun.

Frekara lesefni á Vísindavefnum:

Mynd: Down syndrome á Revolution health. Mynd upprunalega frá MayoClinic.com. Sótt 8. 4. 2008.


Þetta svar er í flokknum "bekkirnir spyrja" þar sem starfsfólk vefsins svarar spurningum frá grunnskólabekk í kennslustund, samkvæmt samningi. Lögð er áhersla á skjót svör, stutt og aðgengileg. Oft er byggt á öðrum svörum sem kunna að nýtast almennum lesendum betur.

Útgáfudagur

5.3.2008

Spyrjandi

Alma Ágústsdóttir, f. 1995

Höfundur

Jón Gunnar Þorsteinsson

bókmenntafræðingur og ritstjóri Vísindavefsins

Tilvísun

JGÞ. „Hvað veldur Down-heilkenni og fötlun?“ Vísindavefurinn, 5. mars 2008. Sótt 28. maí 2018. http://visindavefur.is/svar.php?id=7173.

JGÞ. (2008, 5. mars). Hvað veldur Down-heilkenni og fötlun? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=7173

JGÞ. „Hvað veldur Down-heilkenni og fötlun?“ Vísindavefurinn. 5. mar. 2008. Vefsíða. 28. maí. 2018. <http://visindavefur.is/svar.php?id=7173>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Flugeldar

Flugeldar þróuðust í Kína fyrir um 1000 árum í kjölfar þess að púðrið var fundið upp. Litadýrð flugelda orsakast af málmflögum sem settar eru í púðrið, t.d. flögum úr áli, járni, stáli, sinki eða magnesíni. Auk þess eru oft notuð málmsölt eins og t.d. koparklóríð, kalsínklóríð eða barínklórið. Kopar gefur bláan lit, kalsín appelsínugulan lit og barín grænan.