Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Hvað er að vera gonaralegur og hvaðan kemur orðið?

Öll spurningin hljóðaði svona:
Hvað er að vera gonaralegur? Hungraður? Horfinn?, hvaðan kemur lýsingarorðið...

Lýsingarorðið gonaralegur virðist lítið notað. Ekkert dæmi fannst í Ritmálsskrá Orðabókar Háskólans og eitt á Tímarit.is úr ritinu Muninn, skólablaði Menntaskólans á Akureyri, frá 1991. Þar stendur undir „Spurning dagsins“:

Að þessu sinni létum við reyna á gáfur kennara. Þessu áttu þeir að svara: Við rákumst á gonaralegan hrauma. Fyrst þú ert að stolsa myndir þú þá vilja vomast aðeins og segja okkur að hverju þú kemst? (Í lauslegri „þýðingu“: Við rákumst á ræfilslegan vesaling. Fyrst þú ert að drolla við vinnu þína, myndir þú þá vilja gá til veðurs og segja okkur að hverju þú kemst?)“

Þarna er gefin merkingin ‘ræfilslegur’. Hún kemur heim og saman við flettu í Íslenskri orðsifjabók (1989:269; nú einnig aðgengileg á málið.is). Þar stendur:

gonara- (nísl.) forliður í orðum eins og gonaradyr ‘víðar dyr’ og gonaralegur (einnig ⊙gonnaralegur) l. ‘illa búinn, glænapalegur, magur og gugginn, kuldalegur, flónslegur, skrýtinn’. Uppruni óljós, en e.t.v. sk. nno. gone, gu(u)ne kv. ‘vindhviða, æsing’ eða í ætt við gonsa (2) og gonta (1) (s.þ.). Sjá gjóna og gonsa (1).

Orðið er einnig fletta í Íslenskri orðabók (2002:472) og merkingin sögð ‘1. illa klæddur, grár, gugginn og kaldur 2. kjánalegur’. Það finnst ekki í málið.is.

Við rákumst á gonaralegan hrauma...

Heimildir:

  • Ásgeir Blöndal Magnússon. 1989. Íslensk orðsifjabók. Orðabók Háskólans, Reykjavík.
  • Íslensk orðabók. 2002. Þriðja útgáfa, aukin og endurbætt. Ritstjóri Mörður Árnason. Edda: Reykjavík.
  • Timarit.is

Mynd:

Útgáfudagur

25.1.2019

Spyrjandi

Kristján Haukur Magnússon

Höfundur

Guðrún Kvaran

prófessor

Tilvísun

Guðrún Kvaran. „Hvað er að vera gonaralegur og hvaðan kemur orðið?“ Vísindavefurinn, 25. janúar 2019. Sótt 22. maí 2019. http://visindavefur.is/svar.php?id=76778.

Guðrún Kvaran. (2019, 25. janúar). Hvað er að vera gonaralegur og hvaðan kemur orðið? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=76778

Guðrún Kvaran. „Hvað er að vera gonaralegur og hvaðan kemur orðið?“ Vísindavefurinn. 25. jan. 2019. Vefsíða. 22. maí. 2019. <http://visindavefur.is/svar.php?id=76778>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Þórir Jónsson Hraundal

1974

Þórir Jónsson Hraundal er lektor í Mið-Austurlandafræðum og arabísku við Mála- og menningardeild Háskóla Íslands. Hann hefur aðallega lagt stund á rannsóknir á arabískum miðaldaheimildum um ferðir Skandinava í austurveg á víkingaöld.