Sólin Sólin Rís 07:14 • sest 19:56 í Reykjavík
Tunglið Tunglið Rís 00:00 • Sest 00:00 í Reykjavík
Flóð Flóð Árdegis: 09:56 • Síðdegis: 22:26 í Reykjavík
Fjaran Fjara Árdegis: 03:47 • Síðdegis: 16:03 í Reykjavík
Sólin Sólin Rís 07:14 • sest 19:56 í Reykjavík
Tunglið Tunglið Rís 00:00 • Sest 00:00 í Reykjavík
Flóð Flóð Árdegis: 09:56 • Síðdegis: 22:26 í Reykjavík
Fjaran Fjara Árdegis: 03:47 • Síðdegis: 16:03 í Reykjavík
LeiðbeiningarTil baka

Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Hefur lóan alltaf komið á sama tíma til landsins?

Már Jónsson

Á Íslandi verpa um 80 fuglategundir og eru 47 þeirra farfuglar, þar af 25 að öllu leyti en 22 að mestu: „Þessir fuglar yfirgefa landið síðsumars eða á haustin og dvelja vetrarlangt í öðrum löndum eða á úthafinu fjarri Íslandsströndum“.[1] Vegna hnattrænnar hlýnunar eru ferðir farfugla nú mikið rannsakaðar og niðurstaðan er sú, segir Tómas Grétar Gunnarsson, „að farfuglar koma æ fyrr á varpstöðvar. ... Þetta á einkum við um skammdræga farfugla en síður um langdræga.“ Varptíminn færist hægt og bítandi fram og ungar koma fyrr úr eggi. Þegar þeir svo koma sjálfir til að verpa eru þeir fyrr á ferðinni en foreldrarnir“.[2]. Hér verður í tilefni þess að fyrst heyrðist til lóunnar 7. mars 2026[3] einungis rætt um hana, enda er hún sá fugl sem almenningur fylgist best með – að ógleymdri kríunni vitaskuld sem að jafnaði kemur mánuði síðar.

Árið 2025 sást til lóunnar 26. mars og fjórum dögum fyrr árið áður, sem að sögn Jóhanns Óla Hilmarssonar var „frekar í fyrra falli.“[4] Um fyrstu ár aldarinnar gildir þetta:

  • 24. mars 2000
  • 31. mars 2001
  • 24. mars 2002
  • 24. mars 2003
  • 24. mars 2004
  • 20. mars 2005
  • 25. mars 2006

Tíðasta gildi er 24. mars og meðaltal degi síðar.[5] Ekkert hefur því breyst um komutíma þessa vorboða síðan um aldamót.

En þá vaknar spurningin: Var þetta öðruvísi áður? Svo heppilega vill til að lóunnar hefur lengi verið getið í fjölmiðlum af ástæðu sem virðist fyrst koma fram í vikublaðinu Íslandi 8. maí 1897: „Við vorum tveir á gangi uppi á Landakotstúni hjerna um kvöldið. „Bí-bí“ heyrðum við rjett fyrir sunnan okkur. Þar flaug hún upp. Það var lóan. Og ekkert hljóð lætur vinalegar í eyrum en fyrsta lóukvakið. Það er heilsun frá sumrinu“ (bls. 75). Enn meiru varðar að til eru gögn sem segja til um komu farfugla frá síðustu árum 18. aldar og fyrstu áratugum 19. aldar, og þar var lóan vitaskuld tekin með.

Heiðlóa (<em>Pluvialis apricaria</em>). Á fyrstu sex árum þessarar aldar er tíðasta gildi komu lóunnar 24. mars og meðaltal degi síðar.

Heiðlóa (Pluvialis apricaria). Á fyrstu sex árum þessarar aldar er tíðasta gildi komu lóunnar 24. mars og meðaltal degi síðar.

Athuganir Trausta Jónssonar sýna „að talsvert kaldara virðist hafa verið um aldamótin 1800 heldur en nú er“ og er þá stuðst við veðurmælingar Sveins Pálssonar læknis í Kotmúla í Fljótshlíð.[6] Meðalhiti í apríl árin 1798–1809 var 1,4 stig á móti 2,9 stigum árin 1961–1990 og 3,7 stigum árin 1991–2020. Árið 2025 var meðalhitinn 5,7 stig og það var fimmti hlýjasti aprílmánuður frá upphafi mælinga – sá hlýjasti var árið 1974.[7] Í veðurdagbækur sínar skráði Sveinn líka komutíma farfugla – og reyndar blómgunartíma jurta, en það væri önnur saga.

Miðað við meiri kulda á umræddum árum en nú á dögum má gera ráð fyrir því að farfuglar hafi verið síðar á ferðinni, og sú er raunin. Sveinn nefnir í ferðadagbók sinni að 5. apríl 1792 hafi hann séð lóu í Viðey. Árið eftir sáust fyrstu farfuglarnir þar dagana 14. til 17. apríl, þar á meðal þröstur og lóa: „og mun það vera í seinna lagi eftir árstíma. ... En hér er það almenn trú að það boði gott árferði ef farfuglar koma seint.“ Þann 19. apríl 1794 heyrðist fyrst til lóu í Fljótshlíð.[8] Þann 12. apríl 1798 var lóa komin þangað og næstu tvö árin gerðist það 9. apríl. Árið 1801 var hún enn fyrr á ferðinni eða 1. apríl og næstu átta árin á bilinu 14. til 27. apríl.[9] Sé slegið á meðaltal allra þessara dagsetninga 16. apríl.

Sveinn hélt áfram að skrá komutíma farfugla eftir að hann fluttist með fjölskyldu sinni að Vík í Mýrdal og gerði það síðast vorið 1839, ári áður en hann lést. Ekki væri vit í því að telja upp ár fyrir ár og hér fylgir tafla sem Tómas Grétar Gunnarsson tók saman út frá mínum gögnum. Þar er líka sýnt hversu langt fuglarnir fljúga á leið sinni til landsins.[10]

Yfirlit yfir komudaga farfugla í Fljótshlíð og Mýrdal 1798–1839

Tegund Fjöldi ára Fyrsti komudagur Síðasti komudagur Meðaltal dagsetninga Vegalengd (km)
Álft 21 27. febrúar 22. apríl 28. mars 1400
Skógarþröstur 38 11. mars 19. apríl 5. apríl 2000
Tjaldur 20 20. mars 27. apríl 10. apríl 1500
Heiðlóa 39 1. apríl 9. maí 19. apríl 1500
Grágæs 22 12. apríl 6. maí 23. apríl 900
Helsingi 10 12. apríl 4. maí 24. apríl 1200
Maríuerla 36 11. apríl 13. maí 27. apríl 5000
Stelkur 2 17. apríl 9. maí 28. apríl 1800
Hrossagaukur 33 3. apríl 1. júní 1. maí 1600
Jaðrakan 1 9. maí 9. maí 9. maí 1800
Spói 22 19. apríl 25. maí 9. maí 6000
Kjói 19 25. apríl 25. maí 13. maí 6000
Sandlóa 10 3. maí 3. júní 15. maí 3200
Kría 24 13. maí 14. júní 23. maí 15000

Meðaltalsdagsetningin fyrir lóur er 19. apríl og miðað við 25. mars á nýliðnum árum gerir það hliðrun eða öllu heldur seinkun sem nemur 25 dögum. Það er ærinn munur og spurningin er þá hvernig þróunin var þarna á milli. Gerðist þetta hægt og bítandi eða skyndilega? Hvað er langt síðan komutími lóu varð eins og hann er nú?

Nákvæmrar dagsetningar er fyrst getið á forsíðu Vísis 14. apríl 1912: „Vorboði. Lóan er komin, sást í gærmorgun“ (bls. 69). Sex árum síðar flutti Morgunblaðið sambærilega frétt 20. apríl: „Lóan er komin. Ótvíræður fyrirboði góðs vors, þegar lóan kemur svo snemma“ (bls. 2). Ekki var það mat beinlínis rétt og í Vísi 16. apríl 1919 segir: „Lóan er komin og lét til sín heyra í gær“ (bls. 2). Ekki fer sögum af næsta ári en 11. apríl 1921 tilkynnti Vísir: „Lóan er komin fyrir nokkrum dögum, að sögn skilríkra manna“ (bls. 3). Þessar dagsetningar víkja ekki frá fyrri hefð, en árið 1922 tók lóan upp nýja hætti og sló öll met, því 23. mars segir í sama blaði: „Lóan er komin og mun sjaldgæft að hún vitji hingað svo snemma“ (bls. 4). Ólíkt því sem sagði í Morgunblaðinu fáum árum fyrr voru það orð að sönnu. Tilkynninga verður ekki vart árin 1923 til 1925 en næstu tvö árin hélt lóan uppteknum hætti, því 20. mars 1926 sagði Verkamaðurinn á Akureyri: „Lóan er komin á Suðurland“ (bls. 49). Veðráttan, mánaðarlegt upplýsingarit Veðurstofu Íslands, nefnir farfugla fyrst árið eftir – í fjórða árgangi – og er þess þá getið að lóa sást 22. mars bæði í Reykjavík og Vík í Mýrdal.[11]

Þarna var komið munstur sem hefur haldist alla götur síðan. Hér verður látið duga að líta til upphafs sjöunda áratugarins því til staðfestingar. Árið 1960 voru lóur á Fagurhólsmýri 25. mars. Tveimur dögum síðar var hópur þeirra í Kringlumýri í Reykjavík. Mönnum bar saman um að fuglinn væri „óvenjulega snemma á ferðinni í ár, og mun það m.a. stafa af því, að fljótt hefir vorað sunnan til í álfunni“.[12] Árið eftir bar annan í páskum upp á 3. apríl og þá heyrðist í fuglinum á Seltjarnarnesi, Garðskaga og Skipaskaga. Snjór lá yfir öllu og andinn kom yfir Jökul Pétursson málarameistara:[13]

Þegar móa, hæð og hól
hylur snjóa þakið,
vonir þó um vor og sól
vekur lóu kvakið.

Daginn eftir var lóan komin að Arnarstapa á Snæfellsnesi.[14] Að kvöldi 15. apríl voru lóur á Oddeyrartanga á Akureyri og þeirri frétt fylgdi hugleiðing í þá veru að farfuglar virtust koma „heldur seinna nú en í fyrra, enda er það heppilegast, því að nú gengur yfir norðangarður, og er hætt við að langflognir fuglarnir falli unnvörpum“.[15] Sunnudaginn 25. mars 1962 var það meginfrétt á baksíðu Morgunblaðsins að lóan væri komin: „Hringt var til Morgunblaðsins í gær og sagt frá því, að vart hefði orðið við lóu úti á Seltjarnarnesi fimmtudaginn 22. marz. Mbl. hafði tal af dr. Finni Guðmundssyni og kvað hann þetta ekki ólíklegt. Komutími lóunnar væri breytilegur, stundum yrði ekki vart við hana fyrr en eftir mánaðamót marz og apríls, en fyrst væri vitað um örlítinn vott af lóu um miðjan marzmánuð. Lóan sæist venjulega fyrst á Suðurnesjum, en litlu síðar inni í Reykjavík.“ Mynd fylgir, kveðskapur og ágrip úr þjóðsögum (bls. 24). Hér lýsti Finnur hinu nýja háttalagi sem þá var orðið 40 ára gamalt og gildir enn.

Tilvísanir:
  1. ^ Kristinn Haukur Skarphéðinsson, „Hvað eru margir fuglar á Íslandi á veturna?“
  2. ^ „Hlýnun flýtir varpi farfugla“.
  3. ^ „Vorboðinn kominn óvenju snemma“.
  4. ^ „Lóan er komin til landsins“; „Lóa sást á Miðnesheiði“.
  5. ^ Jón Már Halldórsson, „Hvenær er líklegast að lóan komi til landsins?“
  6. ^ Tveir opinberir fyrirlestrar, bls. 6.
  7. ^ Trausti Jónsson, „Örstutt af nýliðnum aprílmánuði“; „Tíðarfar í apríl 2025“.
  8. ^ Ferðabók I, bls. 121, 305; II, bls. 17.
  9. ^ Sveinn Pálsson, Dagbækur I, bls. 414–461; II, bls. 321–395; III, bls. 265–313.
  10. ^ Sjá Tómas Grétar Gunnarsson og Gunnar Tómasson, „Mynstur í komum farfugla að vori“.
  11. ^ Veðráttan, mars 1927, bls. 12.
  12. ^ Vísir 29. mars 1960, bls. 1; Veðráttan, apríl 1960, bls. 27.
  13. ^ Morgunblaðið 5. apríl 1961, bls. 1; 11. apríl, bls. 6.
  14. ^ Veðráttan, maí 1961, bls. 34.
  15. ^ Tíminn 16. apríl 1961, bls. 1.

Heimildir og myndir:

Höfundur

Már Jónsson

prófessor í sagnfræði við Háskóla Íslands

Útgáfudagur

24.3.2026

Spyrjandi

Aníta

Tilvísun

Már Jónsson. „Hefur lóan alltaf komið á sama tíma til landsins?“ Vísindavefurinn, 24. mars 2026, sótt 24. mars 2026, https://visindavefur.is/svar.php?id=88545.

Már Jónsson. (2026, 24. mars). Hefur lóan alltaf komið á sama tíma til landsins? Vísindavefurinn. https://visindavefur.is/svar.php?id=88545

Már Jónsson. „Hefur lóan alltaf komið á sama tíma til landsins?“ Vísindavefurinn. 24. mar. 2026. Vefsíða. 24. mar. 2026. <https://visindavefur.is/svar.php?id=88545>.

Chicago | APA | MLA

Senda grein til vinar

=

Hefur lóan alltaf komið á sama tíma til landsins?
Á Íslandi verpa um 80 fuglategundir og eru 47 þeirra farfuglar, þar af 25 að öllu leyti en 22 að mestu: „Þessir fuglar yfirgefa landið síðsumars eða á haustin og dvelja vetrarlangt í öðrum löndum eða á úthafinu fjarri Íslandsströndum“.[1] Vegna hnattrænnar hlýnunar eru ferðir farfugla nú mikið rannsakaðar og niðurstaðan er sú, segir Tómas Grétar Gunnarsson, „að farfuglar koma æ fyrr á varpstöðvar. ... Þetta á einkum við um skammdræga farfugla en síður um langdræga.“ Varptíminn færist hægt og bítandi fram og ungar koma fyrr úr eggi. Þegar þeir svo koma sjálfir til að verpa eru þeir fyrr á ferðinni en foreldrarnir“.[2]. Hér verður í tilefni þess að fyrst heyrðist til lóunnar 7. mars 2026[3] einungis rætt um hana, enda er hún sá fugl sem almenningur fylgist best með – að ógleymdri kríunni vitaskuld sem að jafnaði kemur mánuði síðar.

Árið 2025 sást til lóunnar 26. mars og fjórum dögum fyrr árið áður, sem að sögn Jóhanns Óla Hilmarssonar var „frekar í fyrra falli.“[4] Um fyrstu ár aldarinnar gildir þetta:

  • 24. mars 2000
  • 31. mars 2001
  • 24. mars 2002
  • 24. mars 2003
  • 24. mars 2004
  • 20. mars 2005
  • 25. mars 2006

Tíðasta gildi er 24. mars og meðaltal degi síðar.[5] Ekkert hefur því breyst um komutíma þessa vorboða síðan um aldamót.

En þá vaknar spurningin: Var þetta öðruvísi áður? Svo heppilega vill til að lóunnar hefur lengi verið getið í fjölmiðlum af ástæðu sem virðist fyrst koma fram í vikublaðinu Íslandi 8. maí 1897: „Við vorum tveir á gangi uppi á Landakotstúni hjerna um kvöldið. „Bí-bí“ heyrðum við rjett fyrir sunnan okkur. Þar flaug hún upp. Það var lóan. Og ekkert hljóð lætur vinalegar í eyrum en fyrsta lóukvakið. Það er heilsun frá sumrinu“ (bls. 75). Enn meiru varðar að til eru gögn sem segja til um komu farfugla frá síðustu árum 18. aldar og fyrstu áratugum 19. aldar, og þar var lóan vitaskuld tekin með.

Heiðlóa (<em>Pluvialis apricaria</em>). Á fyrstu sex árum þessarar aldar er tíðasta gildi komu lóunnar 24. mars og meðaltal degi síðar.

Heiðlóa (Pluvialis apricaria). Á fyrstu sex árum þessarar aldar er tíðasta gildi komu lóunnar 24. mars og meðaltal degi síðar.

Athuganir Trausta Jónssonar sýna „að talsvert kaldara virðist hafa verið um aldamótin 1800 heldur en nú er“ og er þá stuðst við veðurmælingar Sveins Pálssonar læknis í Kotmúla í Fljótshlíð.[6] Meðalhiti í apríl árin 1798–1809 var 1,4 stig á móti 2,9 stigum árin 1961–1990 og 3,7 stigum árin 1991–2020. Árið 2025 var meðalhitinn 5,7 stig og það var fimmti hlýjasti aprílmánuður frá upphafi mælinga – sá hlýjasti var árið 1974.[7] Í veðurdagbækur sínar skráði Sveinn líka komutíma farfugla – og reyndar blómgunartíma jurta, en það væri önnur saga.

Miðað við meiri kulda á umræddum árum en nú á dögum má gera ráð fyrir því að farfuglar hafi verið síðar á ferðinni, og sú er raunin. Sveinn nefnir í ferðadagbók sinni að 5. apríl 1792 hafi hann séð lóu í Viðey. Árið eftir sáust fyrstu farfuglarnir þar dagana 14. til 17. apríl, þar á meðal þröstur og lóa: „og mun það vera í seinna lagi eftir árstíma. ... En hér er það almenn trú að það boði gott árferði ef farfuglar koma seint.“ Þann 19. apríl 1794 heyrðist fyrst til lóu í Fljótshlíð.[8] Þann 12. apríl 1798 var lóa komin þangað og næstu tvö árin gerðist það 9. apríl. Árið 1801 var hún enn fyrr á ferðinni eða 1. apríl og næstu átta árin á bilinu 14. til 27. apríl.[9] Sé slegið á meðaltal allra þessara dagsetninga 16. apríl.

Sveinn hélt áfram að skrá komutíma farfugla eftir að hann fluttist með fjölskyldu sinni að Vík í Mýrdal og gerði það síðast vorið 1839, ári áður en hann lést. Ekki væri vit í því að telja upp ár fyrir ár og hér fylgir tafla sem Tómas Grétar Gunnarsson tók saman út frá mínum gögnum. Þar er líka sýnt hversu langt fuglarnir fljúga á leið sinni til landsins.[10]

Yfirlit yfir komudaga farfugla í Fljótshlíð og Mýrdal 1798–1839

Tegund Fjöldi ára Fyrsti komudagur Síðasti komudagur Meðaltal dagsetninga Vegalengd (km)
Álft 21 27. febrúar 22. apríl 28. mars 1400
Skógarþröstur 38 11. mars 19. apríl 5. apríl 2000
Tjaldur 20 20. mars 27. apríl 10. apríl 1500
Heiðlóa 39 1. apríl 9. maí 19. apríl 1500
Grágæs 22 12. apríl 6. maí 23. apríl 900
Helsingi 10 12. apríl 4. maí 24. apríl 1200
Maríuerla 36 11. apríl 13. maí 27. apríl 5000
Stelkur 2 17. apríl 9. maí 28. apríl 1800
Hrossagaukur 33 3. apríl 1. júní 1. maí 1600
Jaðrakan 1 9. maí 9. maí 9. maí 1800
Spói 22 19. apríl 25. maí 9. maí 6000
Kjói 19 25. apríl 25. maí 13. maí 6000
Sandlóa 10 3. maí 3. júní 15. maí 3200
Kría 24 13. maí 14. júní 23. maí 15000

Meðaltalsdagsetningin fyrir lóur er 19. apríl og miðað við 25. mars á nýliðnum árum gerir það hliðrun eða öllu heldur seinkun sem nemur 25 dögum. Það er ærinn munur og spurningin er þá hvernig þróunin var þarna á milli. Gerðist þetta hægt og bítandi eða skyndilega? Hvað er langt síðan komutími lóu varð eins og hann er nú?

Nákvæmrar dagsetningar er fyrst getið á forsíðu Vísis 14. apríl 1912: „Vorboði. Lóan er komin, sást í gærmorgun“ (bls. 69). Sex árum síðar flutti Morgunblaðið sambærilega frétt 20. apríl: „Lóan er komin. Ótvíræður fyrirboði góðs vors, þegar lóan kemur svo snemma“ (bls. 2). Ekki var það mat beinlínis rétt og í Vísi 16. apríl 1919 segir: „Lóan er komin og lét til sín heyra í gær“ (bls. 2). Ekki fer sögum af næsta ári en 11. apríl 1921 tilkynnti Vísir: „Lóan er komin fyrir nokkrum dögum, að sögn skilríkra manna“ (bls. 3). Þessar dagsetningar víkja ekki frá fyrri hefð, en árið 1922 tók lóan upp nýja hætti og sló öll met, því 23. mars segir í sama blaði: „Lóan er komin og mun sjaldgæft að hún vitji hingað svo snemma“ (bls. 4). Ólíkt því sem sagði í Morgunblaðinu fáum árum fyrr voru það orð að sönnu. Tilkynninga verður ekki vart árin 1923 til 1925 en næstu tvö árin hélt lóan uppteknum hætti, því 20. mars 1926 sagði Verkamaðurinn á Akureyri: „Lóan er komin á Suðurland“ (bls. 49). Veðráttan, mánaðarlegt upplýsingarit Veðurstofu Íslands, nefnir farfugla fyrst árið eftir – í fjórða árgangi – og er þess þá getið að lóa sást 22. mars bæði í Reykjavík og Vík í Mýrdal.[11]

Þarna var komið munstur sem hefur haldist alla götur síðan. Hér verður látið duga að líta til upphafs sjöunda áratugarins því til staðfestingar. Árið 1960 voru lóur á Fagurhólsmýri 25. mars. Tveimur dögum síðar var hópur þeirra í Kringlumýri í Reykjavík. Mönnum bar saman um að fuglinn væri „óvenjulega snemma á ferðinni í ár, og mun það m.a. stafa af því, að fljótt hefir vorað sunnan til í álfunni“.[12] Árið eftir bar annan í páskum upp á 3. apríl og þá heyrðist í fuglinum á Seltjarnarnesi, Garðskaga og Skipaskaga. Snjór lá yfir öllu og andinn kom yfir Jökul Pétursson málarameistara:[13]

Þegar móa, hæð og hól
hylur snjóa þakið,
vonir þó um vor og sól
vekur lóu kvakið.

Daginn eftir var lóan komin að Arnarstapa á Snæfellsnesi.[14] Að kvöldi 15. apríl voru lóur á Oddeyrartanga á Akureyri og þeirri frétt fylgdi hugleiðing í þá veru að farfuglar virtust koma „heldur seinna nú en í fyrra, enda er það heppilegast, því að nú gengur yfir norðangarður, og er hætt við að langflognir fuglarnir falli unnvörpum“.[15] Sunnudaginn 25. mars 1962 var það meginfrétt á baksíðu Morgunblaðsins að lóan væri komin: „Hringt var til Morgunblaðsins í gær og sagt frá því, að vart hefði orðið við lóu úti á Seltjarnarnesi fimmtudaginn 22. marz. Mbl. hafði tal af dr. Finni Guðmundssyni og kvað hann þetta ekki ólíklegt. Komutími lóunnar væri breytilegur, stundum yrði ekki vart við hana fyrr en eftir mánaðamót marz og apríls, en fyrst væri vitað um örlítinn vott af lóu um miðjan marzmánuð. Lóan sæist venjulega fyrst á Suðurnesjum, en litlu síðar inni í Reykjavík.“ Mynd fylgir, kveðskapur og ágrip úr þjóðsögum (bls. 24). Hér lýsti Finnur hinu nýja háttalagi sem þá var orðið 40 ára gamalt og gildir enn.

Tilvísanir:
  1. ^ Kristinn Haukur Skarphéðinsson, „Hvað eru margir fuglar á Íslandi á veturna?“
  2. ^ „Hlýnun flýtir varpi farfugla“.
  3. ^ „Vorboðinn kominn óvenju snemma“.
  4. ^ „Lóan er komin til landsins“; „Lóa sást á Miðnesheiði“.
  5. ^ Jón Már Halldórsson, „Hvenær er líklegast að lóan komi til landsins?“
  6. ^ Tveir opinberir fyrirlestrar, bls. 6.
  7. ^ Trausti Jónsson, „Örstutt af nýliðnum aprílmánuði“; „Tíðarfar í apríl 2025“.
  8. ^ Ferðabók I, bls. 121, 305; II, bls. 17.
  9. ^ Sveinn Pálsson, Dagbækur I, bls. 414–461; II, bls. 321–395; III, bls. 265–313.
  10. ^ Sjá Tómas Grétar Gunnarsson og Gunnar Tómasson, „Mynstur í komum farfugla að vori“.
  11. ^ Veðráttan, mars 1927, bls. 12.
  12. ^ Vísir 29. mars 1960, bls. 1; Veðráttan, apríl 1960, bls. 27.
  13. ^ Morgunblaðið 5. apríl 1961, bls. 1; 11. apríl, bls. 6.
  14. ^ Veðráttan, maí 1961, bls. 34.
  15. ^ Tíminn 16. apríl 1961, bls. 1.

Heimildir og myndir: ...