Hvers konar bygging er moskan í Cordoba og hvenær var hún reist?

Nafn þitt

Netfang þitt

Netfang móttakanda

Ruslpóstvörn =

Svar

Hvers konar bygging er moskan í Cordoba og hvenær var hún reist?
Abd ar-Rahman I. hóf byggingu mosku í Cordoba um 785. Hann var af ætt Úmayyada sem var önnur helsta ætt múslima og tók sér titilinn emír yfir Al-Andalus síðla árs 755. Moskunni var valinn staður við Guadalquivir-ána, þar sem San Vicente-kirkjan hafði staðið, en henni höfðu múslimar deilt með kristnum sem bænastað. Moskan var byggð í nokkrum áföngum, en aðeins virðist hafa tekið eitt ár að ljúka þeim fyrsta, meðal annars vegna þess að í hann var notað byggingarefni úr rómverskum og vestgotneskum rústum á svæðinu. Það má sjá enn þann dag í dag á nokkrum súluhöfðum í þeim stíl.

Nokkur líkindi eru með moskunni í Cordoba og Al-Aqsa-moskunni í Jerúsalem sem byrjað var að reisa árið 715, og Úmayyada-moskunni í Damaskus sem var byggð árið 707. Það er ekki að undra því Abd ar-Rahman I. var uppalinn á þeim slóðum og hefur viljað endurvekja glæsileika kalífatsins í Mið-Austurlöndum í Al-Andalus. Byggt var við Cordoba-moskuna á árunum 833-848 í tíð Abd ar-Rahmans II., og á 10. öld stækkaði Abd ar-Rahman III. garðinn við moskuna og byggði nýjan bænaturn. Á tímum Hakams II. var enn bætt við moskuna og hún skreytt á íburðarmikinn hátt, meðal annars með gullmósaíki, súlnagöngum og kúplum. Síðasti hluti moskunnar var byggður í valdatíð Almanzors undir lok 10. aldar. Þá tók hún mestum breytingum og þegar upp var staðið lágu ein 19 súlnagöng í gegnum bænasalinn sem nú var orðinn 114 x 128 metrar. Samanlagt flatarmál moskunnar, með mosku-garðinum, var þá orðið einir 23.400 fermetrar.

Árið 1523, nokkru eftir að kristnir konungar höfðu sigrast á síðasta vígi múslíma í Granada, var hafist handa við að byggja dómkirkju í Cordoba, og var henni valinn staður þar sem moskan stóð. Sagan segir að verkamennirnir hafi lagt frá sér verkfæri sín þegar þeim varð ljóst að þeir þyrftu að brjóta niður það listaverk sem moskan var. Karl I., konungur Kastilíu og keisari hins heilaga rómverska ríkis, var fenginn til að skera úr um hvort byggingaráformin fengju að standa, og veitti á endanum samþykki sitt. Úr varð að kirkjan var byggð inni í moskunni, eins og sjá má í dag. Líklega hefur konungurinn séð eftir þessari ákvörðun því haft er eftir honum þegar hann kom loks á staðinn: „Ef ég hefði vitað hvað í raun og veru var hérna hefði ég aldrei dirfst að hrófla við þessari fornu byggingu. Þið hafið eyðilagt eitthvað sem var einstakt í öllum heiminum, og sett í staðinn eitthvað sem maður getur séð hvar sem maður kemur.“

Moskan í Cordoba hefur fyrir vikið vakið hrifningu og aðdáun allar götur síðan hún var reist. Í dag er hún einn mest sótti ferðamannastaður á Spáni og reyndar í Evrópu allri og þangað koma um tvær milljónir ferðamanna á hverju ári.

Myndir:

• Yfirlitsmynd: Mosque–Cathedral of Córdoba - Wikipedia. (Sótt 15.09.2026). Myndin er birt undir CC-leyfi.
• File:Colonnes de la Mezquita (8281472877).jpg - Wikimedia Commons. (Sótt 15.09.2026). Myndin er birt undir CC-leyfi.

...