Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.
Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar
um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að
svara öllum spurningum.
Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að
svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki
nægileg deili á sér.
Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.
Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!
Samkvæmt Íslenskri orðabók Eddu (2002:423) hefur orðið gammur fleiri en eina merkingu. Ein þeirra er ‘frár hestur, garpur’ og undir þann lið er sett orðasambandið láta gamminn geisa ‘ríða hratt; leyfa ímyndunaraflinu að njóta sín í frásögn, ræðu e.þ.h.’ Orðasambandið er sótt í Brennu-Njáls sögu en Hákon jarl gaf Þráni Sigfússyni skip með þessum orðum (1954: 200):
Vil ek nú gefa þér skip þetta, en skipit heitir Gammr.
Stýrði Þráinn Gamminum meðan hann var með jarli. Aðeins síðar í sögunni siglir Þráinn til hafs. „Hann mælti þá þetta, er lengi hefir verit uppi haft síðan:
Látum geisa Gamminn, gerrat Þráinn vægja.“
Neitunarviðskeytið -at merkir ‘ekki’, það er Þráinn vægir aldrei (gerir ekki að vægja). Þetta er bein merking orðasambandsins en afleidda merkingin og sú sem nú er notuð þekkist að minnsta kosti frá upphafi 20. aldar og er meðal annars nefnd í Íslensk-danskri orðabók Sigfúsar Blöndal.
Heimildir og mynd:
Brennu-Njáls saga. 1954. Einar Ólafur Sveinsson gaf út. Íslenzk fornrit XII. Hið íslenzka fornritafélag, Reykjavík.
Íslensk orðabók. 2002. A–L. Ritstjóri Mörður Árnason. Edda, Reykjavík.
Sigfús Blöndal. 1920–1924. Íslenk-dönsk orðabók. Reykjavík.
Sólin
Rís 07:57 • sest 19:20
Tunglið
Rís 00:00 • Sest 00:00
Flóð
Árdegis: 12:43 • Síðdegis: 25:28
Fjara
Árdegis: 06:38 • Síðdegis: 18:47
