Af hverju dofna og upplitast litir á hlutum sem eru lengi í sólarljósi?

Nafn þitt

Netfang þitt

Netfang móttakanda

Ruslpóstvörn =

Svar

Af hverju dofna og upplitast litir á hlutum sem eru lengi í sólarljósi?
Endurvarp ljóss frá efnisflötum er með tvennum hætti. Annað er stefnubundin speglun, þar sem innfallshorn er jafnt speglunarhorni. Litasamsetning þessarar speglunar líkist litasamsetningu ljósgjafans. Hin endurvarpsgerðin er ljósdreifing þar sem ljósið dreifist í allar áttir. Litaáferð dreifða ljóssins ræðst af sameindagerð speglunarflatarins. Einfaldast er að líta svo á að flöturinn gleypi alla geislunina en endurgeisli síðan ákveðnum öldulengdum, sem ráðast af sameindabyggingu flatarins. Litasamsetning umhverfis, sem lýst er upp með hvítu ljósi (allar sýnilegar öldulengdir) eða sólarljósi, verður til með þessum hætti. Á fræðimáli heitir þetta Lambertisk speglun (e. Lambertian reflectance).

Sameindirnar sem stjórna litasamsetningu speglaða ljóssins eru gjarna stórar og brothættar. Orkuinnihald ljóseindanna ræðst af öldulengd, rauðar ljóseindir eru orkuminni en þær bláu og útfjólubláu. Sólarljósið inniheldur allar öldulengdir, en í röku lofti lækkar styrkur útfjólubláa ljóssins, sem er orkumest, vegna ísogs vatnsgufunnar. Útfjólubláu ljóseindirnar í sólarljósinu búa að nægri orku til að brjóta niður mörg litarefni í smærri sameindir og breyta þannig litaáferð spegilflatarins. Breytingin er oftast í átt að gráma.

Sólbruni verður til með sama hætti. Útfjólubláa ljósið brýtur niður sameindir í húðinni og veldur skemmdum. Skemmdirnar gerast hraðar í þurru lofti en röku.

Mynd:

• Yfirlitsmynd: File:Eastman Kodak dye transfer fade test after 6 months sun exposure Daniel D. Teoli Jr..jpg - Wikimedia Commons. (Sótt 1.6.2026). Vinstra megin er ljósmynd sem geymd var í sólarljósi en hægra megin er annað eintak af ljósmyndinni sem geymt var í lokaðri geymslu.
• Mynd í svari: Hvað er geislun og hvað eru til margar gerðir af henni? (Sótt 1.6.2026).

...