Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Er til þjóðsaga um fiskinn ýsu?

Já, það eru til þjóðsögur um ýsuna. Í þjóðsagnasafni Jóns Árnasonar er til dæmis að finna sögu um samskipti fjandans og ýsunnar og ber ýsan enn merki þeirra:
Einu sinni ætlaði fjandinn að veiða fisk úr sjó. Þreifaði hann þá fyrir sér og varð fyrir honum ýsa. Hann tók undir eyruggana og sér þar enn svarta bletti á ýsunni. En ýsan tók viðbragð mikið og rann úr hendi á fjanda, og er þar nú rákin svört eftir sem neglurnar runnu. (Jón Árnason, Íslenzkar þjóðsögur og ævintýri II, 7)

Þá er einnig til að ýsuroð sé notað í dulargervi, svo sem andlitsgrímur (sbr. Sigfús Sigfússon, Íslenzkar þjóðsögur og sagnir X, 105).


Ýsa (Melanogrammus aeglefinus).

Frekari fróðleikur á Vísindavefnum:

Heimildir:

  • Jón Árnason (útg.) (1954–1961). Íslenzkar þjóðsögur og ævintýri, I–VI. (Árni Böðvarsson og Bjarni Vilhjálmsson önnuðust útg.) Reykjavík: Þjóðsaga.
  • Sigfús Sigfússon (safnaði og skráði) (1984–1993). Íslenskar þjóðsögur og sagnir I–XI. Reykjavík: Þjóðsaga.

Mynd:

Hér er einnig svarað spurningunni:
Eru til sagnir um tilkomu bletta og ráka á ýsu?

Útgáfudagur

19.11.2010

Spyrjandi

Áróra Björk Pétursdóttir, Ægir Ásbjörnsson

Höfundur

þjóðfræðingur

Tilvísun

Símon Jón Jóhannsson. „Er til þjóðsaga um fiskinn ýsu?“ Vísindavefurinn, 19. nóvember 2010. Sótt 23. júlí 2017. http://visindavefur.is/svar.php?id=29018.

Símon Jón Jóhannsson. (2010, 19. nóvember). Er til þjóðsaga um fiskinn ýsu? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=29018

Símon Jón Jóhannsson. „Er til þjóðsaga um fiskinn ýsu?“ Vísindavefurinn. 19. nóv. 2010. Vefsíða. 23. júl. 2017. <http://visindavefur.is/svar.php?id=29018>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Bjallan

Volkswagen-bjöllur komu fyrst á götuna árið 1938. Þegar framleiðslu var hætt árið 2003 höfðu rúmlega 20 milljón bjöllur verið smíðaðar, engin önnur bílategund hefur verið framleidd í svo mörgum eintökum. Helsti hugmyndasmiður bjöllunnar var Þjóðverjinn Ferdinand Porsche. Adolf Hitler hafði áhuga á framleiðslunni og átti hugsanlega þátt í að nefna bílinn Volkswagen sem merkir‚alþýðuvagn‘.