Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Hvaða völd hefur forseti Bandaríkjanna?

Völd forseta Bandaríkjanna eru mikil, eins og nærri má láta. Bandaríkin eru á alla mælikvarða leiðandi afl í heiminum. Vegna hernaðar- og efnahagsstyrks hafa þau mikil áhrif innan alþjóðastofnana og því skiptir miklu máli hver situr í embætti forseta. Að sama skapi fer embætti Bandaríkjaforseta með mikil völd heima fyrir og hefur ríkt hlutverk innan bandarísku stjórnskipunarinnar.

Forsetinn skipar ríkisstjórn, embættismenn og mikinn fjölda opinberra starfsmanna eftir að hann tekur við. Völd forsetaembættisins eru margvísleg, allt frá því að hafa vald til að náða menn yfir í að vera yfirmaður heraflans. Í 2. gr. stjórnarskrár Bandaríkjanna eru flestar valdheimildir forsetans taldar upp en einnig er fjallað um neitunarvald hans gagnvart löggjöf sem er í 1. gr. stjórnarskrárinnar:
  • Æðsti handhafi framkvæmdarvalds
  • Neitunarvald gagnvart löggjöf frá þinginu
    • Hafni forseti löggjöf frá þinginu fer hún aftur til öldungardeildar þingsins sem verður þá að samþykkja hana með auknum meirihluta, 2/3 hluta atkvæða, til þess að hún öðlist gildi

  • Yfirmaður heraflans
    • Veitir forsetanum vald yfir öllum herafla Bandaríkjanna sem felur meðal annars í sér að forsetinn getur beitt sér fyrir hernaðaraðgerðum í garð annarra ríkja

  • Skipunarvald
    • Skipar meðal annars ríkisstjórn og skal ráðfæra sig við viðkomandi ráðherra áður en hann tekur ákvarðanir
    • Skipar hæstaréttardómara
    • Skipar mikinn fjölda embættismanna en þúsundir embættismanna eru skipaðir þegar nýr forseti tekur við

  • Getur kallað saman þingið í sérstökum aðstæðum
  • Náðunarvald
    • Forsetinn hefur vald til að náða dæmda sakamenn, með þeirri undantekningu að hann getur ekki náðað þá forseta, varaforseta og embættismenn sem þingið hefur ákært samkvæmt heimild í 4. gr. stjórnarskrárinnar (e. impeachment)

  • Gerir milliríkjasamninga og skipar sendiherra
    • Milliríkjasamningar eru háðir því að 2/3 hlutar öldungardeildarinnar samþykki

Frekara lesefni á Vísindavefnum:

Heimildir:
  • The American Presidency – Origins and Development 1776-2002. Sidney M. Miklis and Michael Nelson. CQ Press. 2003.
  • United States Constitution

Mynd:

Útgáfudagur

29.10.2009

Spyrjandi

Birgir Steinn Steinþórsson

Höfundur

lögfræðingur

Tilvísun

Árni Helgason. „Hvaða völd hefur forseti Bandaríkjanna?“ Vísindavefurinn, 29. október 2009. Sótt 22. nóvember 2017. http://visindavefur.is/svar.php?id=47540.

Árni Helgason. (2009, 29. október). Hvaða völd hefur forseti Bandaríkjanna? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=47540

Árni Helgason. „Hvaða völd hefur forseti Bandaríkjanna?“ Vísindavefurinn. 29. okt. 2009. Vefsíða. 22. nóv. 2017. <http://visindavefur.is/svar.php?id=47540>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Loftsteinar

Aragrúi grjót- eða málmhnullunga er á sveimi um geiminn. Geimgrýtið kemur m.a. úr smástirnabelti sem er á milli Mars og Júpíters en líka úr halastjörnum. Þegar þessir steinar og ísagnir rekast á lofthjúp jarðar nefnast þeir loftsteinar. Líklega ná um 500 loftsteinar til jarðar á hverjum degi en fæstir þeirra finnast.