Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Finnst stuðlaberg víðar í heiminum en á Íslandi?

Þegar bergkvika kólnar dregst hún saman og getur klofnað þannig að stuðlar myndist. Myndun stuðla er lýst í svari Sigurðar Steinþórssonar við spurningunni Hvernig myndast stuðlaberg? Þar kemur meðal annars fram að þeir myndast alltaf hornrétt á kólnunarflötinn þannig að þeir eru lóðréttir í hraunlögum og innskotslögum, láréttir í göngum en sem geislar út frá miðju í bólstrum.

Myndun stuðla er alls ekki bundin við Ísland eða íslenskar aðstæður heldur einkenna þeir basaltmyndanir hvarvetna í heiminum. Erlendis er að finna mjög fallegar stuðlabergsmyndanir. Eitt frægasta dæmið er líklega Giant's Causeway á norðaustur strönd Norður-Írlands. Þetta svæði er á heimsminjaskrá Sameinuðu þjóðanna og einn vinsælasti ferðamannastaðurinn á Norður-Írlandi. Þar er um 40.000 stuðlar sem mynduðust í kjölfar eldsumbrota snemma á tertíer fyrir 50-60 milljón árum.



Giant's Causeway á Norður-Írlandi.

Stulaberg myndast ekki síður í grágrýti (grófkorna basalti) en blágrýti, til dæmis Gerðuberg á Snæfellsnesi, en er mun óalgengara í kísilríkara bergi.

Heimildir og mynd:

Útgáfudagur

29.8.2008

Spyrjandi

Trausti Tryggvason

Höfundar

Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir

Tilvísun

EDS og SSt. „Finnst stuðlaberg víðar í heiminum en á Íslandi?“ Vísindavefurinn, 29. ágúst 2008. Sótt 18. október 2017. http://visindavefur.is/svar.php?id=47646.

EDS og SSt. (2008, 29. ágúst). Finnst stuðlaberg víðar í heiminum en á Íslandi? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=47646

EDS og SSt. „Finnst stuðlaberg víðar í heiminum en á Íslandi?“ Vísindavefurinn. 29. ágú. 2008. Vefsíða. 18. okt. 2017. <http://visindavefur.is/svar.php?id=47646>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Kúlupenni

Kúlupennar komu til sögunnar seint á 19. öld. Amerískur sútari fékk einkaleyfi fyrir kúlupenna 1888 en hann hafði gert tilraunir til að skrifa með honum á leður. Ungversk-argentíski uppfinningmaðurinn László József Bíró átti mikinn þátt í þróun kúlupenna og sýndi einn slíkan á heimssýningu í Búdapest 1931. Heitið ‚biro‘ er oft notað á erlendum málum um kúlupenna.