Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

doktor.is

Eru tennurnar bein?

Tennur eru ekki bein, en þær sitja í beini. Tennur eru gerðar úr fjórum vefjum. Ysti vefurinn er svokallaður glerungur (e. enamel) sem er harðasta efni líkamans. Meginefni hans eða um 96% eru ólífræn steinefni, en afgangurinn er vatn og lífræn efni. Eðlilegur litur glerungs er allt frá ljósgulum til gráhvíts, en stundum virðast rendur tanna vera bláleitar. Það stafar af því að glerungur er hálfgegnsætt efni og þar sem ekkert tannbein er undir glerungi tannranda virkar litur þeirra blár. Annars taka tennur lit af tannbeininu fyrir innan glerunginn. Glerungur tanna er misþykkur; þykkastur er hann á hnúðum jaxla eða allt að 2,5 mm en þynnstur við tannlímið. Hlutverk hans er að verja tennurnar.

Tannbein (e. dentine) er styrktarefni fyrir innan glerunginn. Það er ekki beinvefur þrátt fyrir nafnið, heldur mun mýkra efni sem tannkímfrumur (e. odontoblasts) í tannkvikunni mynda. Aðalefnið er bandvefur með steinefnum og grunnefni úr kollageni. Tannbein er miklu mýkri vefur en glerungur og skemmist fljótt komist tannáta í gegnum glerunginn utan um það.

Tannlím (e. cementum) er þriðji vefurinn í tönn. Það er beinkennt efni og er myndað af límkímfrumum (e. cementoblasts) í tannrótinni (e. periodontal root). Aðalhlutverk tannlíms er að þekja tannrótina og veita festu fyrir liðbönd hennar.

Innsti vefur tannar heitir tannkvika (e. pulp). Hún er gerð úr mjúkum bandvef og í henni eru æðar og taugar sem koma inn í tönnina um tannrótarendann sem er í holu í kjálkabeininu.

Frekari fróðleikur á Vísindavefnum:

Mynd: Tooth (human) á Wikipedia. Sótt 20. 5. 2010.

Útgáfudagur

25.5.2010

Spyrjandi

Valgerður Jónsdóttir

Höfundur

Tilvísun

Þuríður Þorbjarnardóttir. „Eru tennurnar bein?“ Vísindavefurinn, 25. maí 2010. Sótt 20. nóvember 2017. http://visindavefur.is/svar.php?id=54042.

Þuríður Þorbjarnardóttir. (2010, 25. maí). Eru tennurnar bein? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=54042

Þuríður Þorbjarnardóttir. „Eru tennurnar bein?“ Vísindavefurinn. 25. maí. 2010. Vefsíða. 20. nóv. 2017. <http://visindavefur.is/svar.php?id=54042>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Svarti ferningurinn

Pólsk-rússneski málarinn og listfræðingurinn Kazimir Malevich málaði verk sem kallast Svarti ferningurinn árið 1915. Verkið er málaður svartur ferningur og er iðulega talið eitt af lykilverkum afstraktlistar. Hugtakið afstrakt er oftast notað um myndlist sem leitast ekki við að endurgera hinn sýnilega veruleika. Það er dregið af latneska orðinu abstrahere sem þýðir ‚draga frá‘.