Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Árnastofnun - mynd í *Árnarstofnun

Er rétt mál að segja 'þegar að' og 'ef að'?

Spurningin í fullri lengd hljóðaði svona:
Hvaða reglur gilda um orðið „að“? Er til dæmis „þegar að hann“ og „ef að hann“ ekki meira talmál en rétt málfar?

Þegar og ef sem spurt er um teljast til samtenginga. Þegar er tíðartenging og ef skilyrðistenging. Margar fleiri samtengingar eru notaðar í íslensku, til dæmis nema (skilyrðistenging), sem (tilvísunartenging) og hvort (spurnartenging). Tilhneiging er til að bæta við allar þessar samtengingar og telst það ekki rétt mál. Ekki er til dæmis rétt að segja: „maðurinn *sem að kom í gær er frændi minn.“ Rétt er: „maðurinn sem kom í gær er frændi minn.“ Sömuleiðis er ekki rétt að bæta við í: „allir fóru heim *þegar að leikurinn var búinn.“

Allir fóru heim þegar leikurinn var búinn.

Hugsanlegt er að fleiryrtar samtengingar hafi ýtt undir þessa notkun í undanfarandi dæmum. Þá er átt við samtengingar eins og þó að, af því að, með því að og fleiri. Þarna er hluti samtengingarinnar. Rétt er að segja: „ég ætla út þó að rigni.“ Þarna er einnig hægt að nota einyrtu samtenginguna þótt, „ég ætla út þótt rigni“ en ekki „ég ætla út *þótt að rigni.“

Mynd:


Hér er einnig svarað spurningunni:
  • Er einhvern tímann rétt að segja 'sem að'?

Útgáfudagur

20.10.2014

Spyrjandi

Hörður Tulinius, Sverrir Þorvaldsson

Höfundur

Guðrún Kvaran

prófessor

Tilvísun

Guðrún Kvaran. „Er rétt mál að segja 'þegar að' og 'ef að'?“ Vísindavefurinn, 20. október 2014. Sótt 25. nóvember 2017. http://visindavefur.is/svar.php?id=67647.

Guðrún Kvaran. (2014, 20. október). Er rétt mál að segja 'þegar að' og 'ef að'? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=67647

Guðrún Kvaran. „Er rétt mál að segja 'þegar að' og 'ef að'?“ Vísindavefurinn. 20. okt. 2014. Vefsíða. 25. nóv. 2017. <http://visindavefur.is/svar.php?id=67647>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Þróunarkenningin

Þróunarkenningin er ein farsælasta vísindakenning sem fram hefur komið. Kjarnann í kenningunni setti Charles Darwin fram í bókinni Um uppruna tegundanna (1859). Darwin sýndi fram á að allar lífverur á jörðinni eru komnar af sömu forfeðrum og hafa lagast að umhverfi sínu fyrir tilstuðlan náttúrulegra krafta á óratíma jarðsögunnar.