Hvað er sumarauki og á hvaða árum er hann?

Nafn þitt

Netfang þitt

Netfang móttakanda

Ruslpóstvörn =

Svar

Hvað er sumarauki og á hvaða árum er hann?
Sumarauki (einnig nefndur lagningarvika, viðlagning eða viðurlag) er innskotsvika sem bætt er inn í íslenska misseristalið á nokkurra ára fresti til að samræma það hinu náttúrlega árstíðaári. Í tveimur misserum (sumri og vetri) teljast venjulega tólf mánuðir þrítugnættir og fjórar nætur umfram (aukanætur), eða 364 dagar samtals. Árstíðaárið er rúmum degi lengra. Af því leiðir, að með hverju ári sem líður verða bæði sumar og vetur í misseristalinu stöðugt fyrr á ferðinni miðað við árstíðirnar ef ekki er lagfært með innskotsdögum.

Lagfæringin er framkvæmd á þann hátt að einni viku (sumarauka) er skotið inn á eftir aukanóttum svo að miðsumar, og þar með næsta sumarkoma níu mánuðum (270 dögum) síðar, verður viku seinna en ella hefði orðið. Eftir núgildandi reglu má sumardagurinn fyrsti ekki koma fyrr en 19. apríl. Sumaraukanum er því skotið inn í hvert sinn sem fyrirsjáanlegt er að sumardagurinn fyrsti myndi annars koma of snemma næsta ár (18. eða 17. apríl).

Hægt er að sýna fram á að sumarauki hefst alltaf 22. júlí ef sá dagur er sunnudagur, en 23. júlí ef sá dagur er sunnudagur og hlaupár fer í hönd. Sumaraukaár verða öll ár sem enda á mánudegi, svo og ár sem enda á sunnudegi ef hlaupár fer í hönd. Sumaraukinn verður ýmist á 5 eða 6 ára fresti, en örsjaldan á 7 ára fresti (það kemur fyrir einu sinni á hverjum 400 árum).

Sumarauka var síðast skotið inn árið 2023 og verður næst gert árið 2029.

Mynd:

• Yfirlitsmynd: Midnight sun in Dalvík - Gudny Olafsdottir - Flickr. (Sótt 18.06.2026). Myndin er birt undir leyfinu CC BY 2.0.

Texti þessa svars er úr Almanaksskýringum Þorsteins Sæmundssonar. Gunnlaugur Björnsson tók efnið saman fyrir Vísindavefinn....