Sólin Sólin Rís 09:33 • sest 17:52 í Reykjavík
Tunglið Tunglið Rís 00:00 • Sest 00:00 í Reykjavík
Flóð Flóð Árdegis: 02:33 • Síðdegis: 15:16 í Reykjavík
Fjaran Fjara Árdegis: 09:14 • Síðdegis: 21:34 í Reykjavík
Sólin Sólin Rís 09:33 • sest 17:52 í Reykjavík
Tunglið Tunglið Rís 00:00 • Sest 00:00 í Reykjavík
Flóð Flóð Árdegis: 02:33 • Síðdegis: 15:16 í Reykjavík
Fjaran Fjara Árdegis: 09:14 • Síðdegis: 21:34 í Reykjavík
LeiðbeiningarTil baka

Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=
Forsíða Hugvísindi Sagnfræði: Íslandssaga Hvaða skipsflak liggur í fjörunni fyrir neðan Fossvogskirkjugarð?

Flokkun:

12.2.2026
Hugvísindi Sagnfræði: Íslandssaga

Hvaða skipsflak liggur í fjörunni fyrir neðan Fossvogskirkjugarð?

Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir

Upprunalega spurningin frá Atla Þór hljómaði svona:

Það liggur skipsflak í fjörunni fyrir neðan Fossvogskirkjugarð. Hvaða skip er þetta og hvernig endaði það þarna?

Stutta svarið

Skipsflakið sem liggur í flæðarmálinu í norðanverðum Fossvogi er af togaranum Óla Garða GK-190. Þar hefur það verið frá árinu 1953, þegar skipið var selt til niðurrifs, eftir að hafa slitnað upp af ytri bryggjunni í Hafnarfirði í miklu hvassviðri í október 1953 og strandað á skeri utan við Dysjarfjöru í Garðahverfi.

Lengra svar

Samkvæmt upplýsingum úr fornleifaskrá fyrir Hlíðar - borgarhluta 3 í Reykjavík þá er skipsflakið í flæðarmálinu innarlega í norðanverðum Fossvogi af togaranum Óla Garða GK-190. Skip þetta mun hafa verið 49. togarinn í eigu Íslendinga, smíðaður í Lehe í Þýskalandi árið 1921 eða 1922 – heimildum ber ekki saman. Togarinn var upphaflega nefndur Otur RE-245 og gerður út af Otur h.f. í Reykjavík en seldur til Hrafna Flóka h.f. í Hafnarfirði árið 1938 og fékk þá heitið Óli Garða.[1]

Skipsflakið í flæðarmálinu innarlega í norðanverðum Fossvogi er af togaranum Óla Garða GK-190. Hann slitnaði upp af ytri bryggjunni í Hafnarfirði í miklu hvassvirði 1953 og strandaði á skeri utan við Dysjarfjöru í Garðahverfi. Tveimur árum síðar var Óli Garða seldur til niðurrifs og endaði í fjörunni í Fossvogi.

Skipsflakið í flæðarmálinu innarlega í norðanverðum Fossvogi er af togaranum Óla Garða GK-190. Hann slitnaði upp af ytri bryggjunni í Hafnarfirði í miklu hvassvirði 1953 og strandaði á skeri utan við Dysjarfjöru í Garðahverfi. Tveimur árum síðar var Óli Garða seldur til niðurrifs og endaði í fjörunni í Fossvogi.

Óli Garða komst nokkrum sinnum í fréttir íslensku blaðanna á árum seinni heimsstyrjaldarinnar enda var ýmislegt sem áhafnir skipa á þeim tíma þurftu að bregðast við til viðbótar við þær venjulegu áskoranir sem sjómenn gátu staðið frammi fyrir í störfum sínum.

Í maí 1940 fór Óli Garða í viðburðaríka siglingu með fisk til Bretlands. Við upphaf ferðar hjálpaði áhöfnin færeysku skipi sem hafði slitnað frá bryggju í Hafnarfirði í hvassviðri og var í mikilli hættu. Nokkrum dögum seinna, þegar Óli Garða var staddur um 35 sjómílur undan vesturströnd Skotlands, sigldu skipverjar fram á breskan flugbát sem hafði neyðst til að lenda á sjónum vegna bilunar. Þegar skipið kom að var sjö manna áhöfn flugbátsins búin að velkjast um í fjóra tíma og reyna að gera vart við sig án árangurs. Áhöfninni var bjargað um borð, flugbáturinn tekinn í tog og dreginn til Tiree-eyju við norðvesturströnd Skotlands áður en haldið var áfram til Fleetwood þar sem aflinn var seldur. Þess má geta að áhöfnin á Óla Garða fékk síðar viðurkenningu frá bresku stjórninni fyrir þessa björgun.

Óvæntum uppákomum í ferðinni var þó ekki lokið því á heimleiðinni sigldi Óli Garða fram á línuveiðarann Jarlinn mitt á milli Vestmannaeyja og Reykjaness. Jarlinn, sem einnig var að koma frá Englandi, hafið misst skrúfuna og var ósjálfbjarga á reki. Óli Garða kom honum til aðstoðar og dró til hafnar.

Þetta var ekki í eina skiptið sem Óli Garða dróg skip til hafnar. Í mars 1942 aðstoðaði skiptið mótorbátinn Ægi sem hafði verið í miklum vandræðum í tvo daga eftir að leki kom að bátnum og illa gekk að sigla til lands. Óli Garða kom að bátnum um 35 sjómílur norðvestur af Öndverðarnesi, tók Ægi í tog og kom honum til hafnar.

Óli Garða GK-190.

Óli Garða GK-190.

Síðla árs árið eftir komst Óli Garða aftur í fréttir þegar hann lenti í árekstri við flutningaskip. Í frétt í Morgunblaðinu 30. desember 1943 segir:
Óli Garða var á leið til Englands, er áreksturinn varð. Var skipið statt alllangt undan Aberdeen, er áreksturinn varð milli þess og 4000 tonna flutningaskips. Flutningaskipið sökk. Óli Garða varð fyrir miklum skemmdum, en komst þó af eigin rammleik til hafnar. Ekkert tjón varð þó á skipshöfn Óla Garða, en ekki er fullkunnugt um, hvort tjón varð á skipshöfn flutningaskipsins.

Enn voru sagðar fréttir af Óla Garða 1944 þegar áhöfnin kom togaranum Þorfinni til bjargar um 180 mílur út af Suðureyjum. Skipin tvö höfðu verið í samfloti á leið til Englands þegar Þorfinnur bilaði og varð ósjálfbjarga. Í Alþýðublaðinu 8. mars 1944 lýsir Jón Stefánsson skipstjóri Óla Garða atburðunum svona:
Veður var mjög slæmt, er Þorfinnur bilaði eða um 8 vindstig, en okkur tókst þó að koma vírum á hann. Veður var enn slæmt í heilan sólarhring, en síðan batnaði veðrið. Höfðum við skipið í eftirdragi í þrjá sólahringa, en komum því svo í höfn í Englandi og höfðum við þá farið með skipið um 400 mílna leið.

Næstu árin er fátt fréttnæmt af Óla Garða fyrr en í október 1953. Þá er greint frá því í dagblöðum að togarinn hafi slitnað upp af ytri bryggjunni í Hafnarfirði í miklu hvassviðri og strandað á skeri utan við Dysjarfjöru í Garðahverfi. Á þessum tíma hafið Óli Garða legið í um tvö ár við bryggju. Um mánuði síðar má lesa frétt í Vísi þess efnis að Óli Garða hafi verið seldur til niðurrifs og sé nú uppi í fjöru í Fossvogi.

Í dag, meira en sjö áratugum eftir að togarinn var fluttur í Fossvoginn til niðurrifs, má enn sjá leifar hans þar.

Tilvísun:
  1. ^ Einhver kynnu að halda rétt heiti væri Óli Garðar og r-ið hafi gleymst hér. Svo er þó ekki samanber frétt í Alþýðublaðinu 30. desember 1938: „Skipið skiptir um nafn og heitir nú „Óli Garða“. Er það látið heita í höfuðið á öldruðum sjómanni í Hafnarfirði, sem lengi var í Görðum á Álftanesi, kunnur formaður, afburða aflamaður og hinn mesti sjósóknar."

Heimildir:

Myndir:

Hér er einnig að finna svar við spurningunni:

Hvað vitið þið um sögu skipsins sem nú er skipsflak í Fossvogi?

Höfundur

Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir

Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir

landfræðingur og starfsmaður Vísindavefsins

Útgáfudagur

12.2.2026

Spyrjandi

Hrafnkell Sigurgísli Gíslason, Andri Snær Ólafsson, Atli Þór Hannesson

Efnisorð

Tilvísun

Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir. „Hvaða skipsflak liggur í fjörunni fyrir neðan Fossvogskirkjugarð?“ Vísindavefurinn, 12. febrúar 2026, sótt 12. febrúar 2026, https://visindavefur.is/svar.php?id=73173.

Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir. (2026, 12. febrúar). Hvaða skipsflak liggur í fjörunni fyrir neðan Fossvogskirkjugarð? Vísindavefurinn. https://visindavefur.is/svar.php?id=73173

Emilía Dagný Sveinbjörnsdóttir. „Hvaða skipsflak liggur í fjörunni fyrir neðan Fossvogskirkjugarð?“ Vísindavefurinn. 12. feb. 2026. Vefsíða. 12. feb. 2026. <https://visindavefur.is/svar.php?id=73173>.

Chicago | APA | MLA

Tengd svör

Skoða öll nýjustu svörin

Þessi síða notar vafrakökur Nánari upplýsingar

Ég samþykki

Senda grein til vinar

=

Hvaða skipsflak liggur í fjörunni fyrir neðan Fossvogskirkjugarð?
Upprunalega spurningin frá Atla Þór hljómaði svona:

Það liggur skipsflak í fjörunni fyrir neðan Fossvogskirkjugarð. Hvaða skip er þetta og hvernig endaði það þarna?

Stutta svarið

Skipsflakið sem liggur í flæðarmálinu í norðanverðum Fossvogi er af togaranum Óla Garða GK-190. Þar hefur það verið frá árinu 1953, þegar skipið var selt til niðurrifs, eftir að hafa slitnað upp af ytri bryggjunni í Hafnarfirði í miklu hvassviðri í október 1953 og strandað á skeri utan við Dysjarfjöru í Garðahverfi.

Lengra svar

Samkvæmt upplýsingum úr fornleifaskrá fyrir Hlíðar - borgarhluta 3 í Reykjavík þá er skipsflakið í flæðarmálinu innarlega í norðanverðum Fossvogi af togaranum Óla Garða GK-190. Skip þetta mun hafa verið 49. togarinn í eigu Íslendinga, smíðaður í Lehe í Þýskalandi árið 1921 eða 1922 – heimildum ber ekki saman. Togarinn var upphaflega nefndur Otur RE-245 og gerður út af Otur h.f. í Reykjavík en seldur til Hrafna Flóka h.f. í Hafnarfirði árið 1938 og fékk þá heitið Óli Garða.[1]

Skipsflakið í flæðarmálinu innarlega í norðanverðum Fossvogi er af togaranum Óla Garða GK-190. Hann slitnaði upp af ytri bryggjunni í Hafnarfirði í miklu hvassvirði 1953 og strandaði á skeri utan við Dysjarfjöru í Garðahverfi. Tveimur árum síðar var Óli Garða seldur til niðurrifs og endaði í fjörunni í Fossvogi.

Skipsflakið í flæðarmálinu innarlega í norðanverðum Fossvogi er af togaranum Óla Garða GK-190. Hann slitnaði upp af ytri bryggjunni í Hafnarfirði í miklu hvassvirði 1953 og strandaði á skeri utan við Dysjarfjöru í Garðahverfi. Tveimur árum síðar var Óli Garða seldur til niðurrifs og endaði í fjörunni í Fossvogi.

Óli Garða komst nokkrum sinnum í fréttir íslensku blaðanna á árum seinni heimsstyrjaldarinnar enda var ýmislegt sem áhafnir skipa á þeim tíma þurftu að bregðast við til viðbótar við þær venjulegu áskoranir sem sjómenn gátu staðið frammi fyrir í störfum sínum.

Í maí 1940 fór Óli Garða í viðburðaríka siglingu með fisk til Bretlands. Við upphaf ferðar hjálpaði áhöfnin færeysku skipi sem hafði slitnað frá bryggju í Hafnarfirði í hvassviðri og var í mikilli hættu. Nokkrum dögum seinna, þegar Óli Garða var staddur um 35 sjómílur undan vesturströnd Skotlands, sigldu skipverjar fram á breskan flugbát sem hafði neyðst til að lenda á sjónum vegna bilunar. Þegar skipið kom að var sjö manna áhöfn flugbátsins búin að velkjast um í fjóra tíma og reyna að gera vart við sig án árangurs. Áhöfninni var bjargað um borð, flugbáturinn tekinn í tog og dreginn til Tiree-eyju við norðvesturströnd Skotlands áður en haldið var áfram til Fleetwood þar sem aflinn var seldur. Þess má geta að áhöfnin á Óla Garða fékk síðar viðurkenningu frá bresku stjórninni fyrir þessa björgun.

Óvæntum uppákomum í ferðinni var þó ekki lokið því á heimleiðinni sigldi Óli Garða fram á línuveiðarann Jarlinn mitt á milli Vestmannaeyja og Reykjaness. Jarlinn, sem einnig var að koma frá Englandi, hafið misst skrúfuna og var ósjálfbjarga á reki. Óli Garða kom honum til aðstoðar og dró til hafnar.

Þetta var ekki í eina skiptið sem Óli Garða dróg skip til hafnar. Í mars 1942 aðstoðaði skiptið mótorbátinn Ægi sem hafði verið í miklum vandræðum í tvo daga eftir að leki kom að bátnum og illa gekk að sigla til lands. Óli Garða kom að bátnum um 35 sjómílur norðvestur af Öndverðarnesi, tók Ægi í tog og kom honum til hafnar.

Óli Garða GK-190.

Óli Garða GK-190.

Síðla árs árið eftir komst Óli Garða aftur í fréttir þegar hann lenti í árekstri við flutningaskip. Í frétt í Morgunblaðinu 30. desember 1943 segir:
Óli Garða var á leið til Englands, er áreksturinn varð. Var skipið statt alllangt undan Aberdeen, er áreksturinn varð milli þess og 4000 tonna flutningaskips. Flutningaskipið sökk. Óli Garða varð fyrir miklum skemmdum, en komst þó af eigin rammleik til hafnar. Ekkert tjón varð þó á skipshöfn Óla Garða, en ekki er fullkunnugt um, hvort tjón varð á skipshöfn flutningaskipsins.

Enn voru sagðar fréttir af Óla Garða 1944 þegar áhöfnin kom togaranum Þorfinni til bjargar um 180 mílur út af Suðureyjum. Skipin tvö höfðu verið í samfloti á leið til Englands þegar Þorfinnur bilaði og varð ósjálfbjarga. Í Alþýðublaðinu 8. mars 1944 lýsir Jón Stefánsson skipstjóri Óla Garða atburðunum svona:
Veður var mjög slæmt, er Þorfinnur bilaði eða um 8 vindstig, en okkur tókst þó að koma vírum á hann. Veður var enn slæmt í heilan sólarhring, en síðan batnaði veðrið. Höfðum við skipið í eftirdragi í þrjá sólahringa, en komum því svo í höfn í Englandi og höfðum við þá farið með skipið um 400 mílna leið.

Næstu árin er fátt fréttnæmt af Óla Garða fyrr en í október 1953. Þá er greint frá því í dagblöðum að togarinn hafi slitnað upp af ytri bryggjunni í Hafnarfirði í miklu hvassviðri og strandað á skeri utan við Dysjarfjöru í Garðahverfi. Á þessum tíma hafið Óli Garða legið í um tvö ár við bryggju. Um mánuði síðar má lesa frétt í Vísi þess efnis að Óli Garða hafi verið seldur til niðurrifs og sé nú uppi í fjöru í Fossvogi.

Í dag, meira en sjö áratugum eftir að togarinn var fluttur í Fossvoginn til niðurrifs, má enn sjá leifar hans þar.

Tilvísun:
  1. ^ Einhver kynnu að halda rétt heiti væri Óli Garðar og r-ið hafi gleymst hér. Svo er þó ekki samanber frétt í Alþýðublaðinu 30. desember 1938: „Skipið skiptir um nafn og heitir nú „Óli Garða“. Er það látið heita í höfuðið á öldruðum sjómanni í Hafnarfirði, sem lengi var í Görðum á Álftanesi, kunnur formaður, afburða aflamaður og hinn mesti sjósóknar."

Heimildir:

Myndir:

Hér er einnig að finna svar við spurningunni:

Hvað vitið þið um sögu skipsins sem nú er skipsflak í Fossvogi?

...