Hvað er þetta bif- í bifreið?

Nafn þitt

Netfang þitt

Netfang móttakanda

Ruslpóstvörn =

Svar

Hvað er þetta bif- í bifreið?
Upprunalega spurningin hljóðaði svona:

Hvaðan kemur orðið „bif“ úr bifreið, bifhjól?

Sögnin að bifa merkir ‘hræra, hreyfa, hagga’ og þekktist þegar í fornu máli. Miðmyndarsögnin bifast merkir ‘hreyfast’ og í fornu máli að ‘skjálfa af ótta’. Hvorugkynsorðið bif merkir ‘hræring, það að bifast’.

Sögnin bifa finnst í öllum Norðurlandamálum samkvæmt Íslenskri orðsifjabók Ásgeirs Blöndal Magnússonar (1989:54). Í færeysku og nýnorsku biva, sænsku bäva, dönsku bæve. Hún finnst einnig í forngermönskum málum, sbr. fornensku bifian, fornháþýsku bibên, í nútímaþýsku beben.

Bifreið er þannig reið (‘vagn’) sem bifast, bifhjól hjól sem bifast, í báðum tilvikum fyrir eigin vélarafli. Í Ritmálssafni Orðabókar Háskólans er elsta dæmi um bifreið frá því seint á 19. öld. Í tímaritinu Eimreiðinni frá 1905 er þetta dæmi sem sýnir vel hvað liggur að baki orðinu:

Hugmyndin um bifreiðar (mótórvagna, sjálfhreyfivagna) er ævagömul.

Þarna sést að fleiri orð var verið að nota um faratækið en bifreið varð ofan á.

Heimildir og mynd:

• Ásgeir Blöndal Magnússon. 1989. Íslensk orðsifjabók. https://ordsifjabok.arnastofnun.is
• Ritmálssafn Orðabókar Háskólans. Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum. https://ritmalssafn.arnastofnun.is
• Yfirlitsmynd: Ildar Sagdejev. (2009, 11. mars). 2009-03-11 Beat up car driving in Durham.jpg. Wikimedia Commons. Birt undir CC BY-SA 4.0 leyfi. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:2009-03-11_Beat_up_car_driving_in_Durham.jpg

...