Eru hraun jarðar í stöðugri hringrás?

Nafn þitt

Netfang þitt

Netfang móttakanda

Ruslpóstvörn =

Svar

Eru hraun jarðar í stöðugri hringrás?
Öll spurningin hljóðaði svona:

Hraunið sem kemur upp úr eldgosum hérlendis. Er það að koma upp á yfirborð jarðar í fyrsta skipti eða hefur það áður verið á yfirborðinu? Er hringrás á þessu ferli?

Stutta svarið er einfaldlega já, svonefnd hafsbotnsskorpa er í sífelldri hringrás á jörðinni. Hún eyðist á niðurstreymisbeltum og myndast á rekhryggjum.

Yfirborð kjarna jarðar er mun heitara en möttullinn fyrir ofan. Efnið sem liggur neðst í möttlinum, næst kjarnanum, er heitara og þar með eðlisléttara en efnið sem er ofar í möttlinum. Eðlisléttara efnið stígur upp í formi möttulstróka en kaldara efni sígur niður að kjarnanum. Þessi hringrás efnisins birtist á yfirborði jarðar í flekareki, það er í hreyfingu skorpuflekanna.

Hafsbotnsskorpan er stöðugt að myndast á rekhryggjum og eyðast á niðurstreymisbeltum. Þar sem flekana rekur saman myndast svonefnd sökkbelti. Þau einkennast af djúprennu eða djúpál þeim megin sem hafsbotninn er, en af fellingafjöllum eða eyjabogum landmegin.

Þessi hringrás efnisins hófst væntanlega snemma í ævi jarðarinnar. Elstu þekktu jarðmyndanir eru 4,03–4,16 milljarða ára en aldur jarðarinnar er um 4,5 milljarðar.

Nánar má fræðast um hringrás hafsbotnsskorpunnar í tengdum svörum hér fyrir neðan. Þetta svar byggir alfarið á þeim.

Myndir:

• Yfirlitsmynd: Nuvvagittuq-grænsteinabeltið í Quebec í Kanada er með elstu þekktu jarðmyndunum. Mynd fengin úr svari við spurningunni: Vísindavefurinn: Hvenær klárast hraunið innan úr jörðinni? (Sótt 8.10.2026).
• Skýringarmynd er fengin úr svari við spurningunni: Hvað viðheldur hita í möttli jarðar og mun kvikan þar einhvern tíma klárast? (Sótt 8.10.2026).

...