Hvað tilheyrir þeim kvæðum sem kölluð eru eddukvæði?

Svar

Hugtakið eddukvæði er notað um fornan norrænan kveðskap sem flestur er ortur undir fornyrðislagi og er ekki eignaður höfundum.

Hefð er fyrir því að skipta eddukvæðum í tvennt:

• goðakvæði
• hetjukvæði

Goðakvæðin segja frá atburðum úr heimi goðanna en hetjukvæðin frá hetjum sem ekki eru af af goðakyni. Hetjurnar eru sumar raunverulegar persónur eins og Atli Húnakonungur en aðrar eru ekki til nema í heimi bókmenntanna, eins og Sigurður Fáfnisbani.

Aðgreining eddukvæða á rætur að rekja til meginhandrits kvæðanna, Konungsbókar eddukvæða, sem er talin vera skrifuð á árunum 1265-1280. Þar koma goðakvæði á undan hetjukvæðum, með einni undantekningu þó, Völundarkviða sem telst til hetjukvæða er á undan Alvíssmálum sem er goðakvæði.

Goðakvæðin eru þessi:

• Völuspá
• Hávamál
• Vafþrúðnismál
• Grímnismál
• Skírnismál
• Hárbarðsljóð
• Hymniskviða
• Lokasenna
• Þrymskviða
• Alvíssmál
• Baldurs draumar
• Rígsþula
• Hyndluljóð

Öll kvæðin nema hin þrjú síðastnefndu eru varðveitt í Konungsbók eddukvæða .

Helstu hetjukvæðin eru þessi:

• Völundarkviða
• Helgakviða Hundingsbana I og II
• Grípisspá
• Sigurdrífumál
• Helgakviða Hjörvarðssonar
• Reginsmál
• Fáfnismál
• Brot af Sigurðarkviðu, einnig nefnd Sigurðarkviða hin forna
• Sigurðarkviða hin skamma
• Helreið Brynhildar
• Guðrúnarkviða I, II og III
• Oddrúnargrátur
• Guðrúnarhvöt
• Atlakviða
• Atlamál
• Hamðismál
• Hlöðskviða, í Heiðreks sögu
• Dánaróður Hildibrands, í Ásmundar sögu kappabana
• Dánaróður Hjálmars, í Heiðreks sögu og Hervarar og í Örvar-Odds sögu
• Víkarsbálkur í Gautreks sögu

Heimild:

• Vésteinn Ólason, "Eddukvæði", í Íslensk bókmenntasaga I, Mál og menning, Reykjavík 1992, bls. 75-187.