Af hverju draga dökk föt að sér hita?

Svar

Sólarljós og annað venjulegt ljós sem lýsir upp umhverfi okkar er oftast svokallað hvítt ljós, en hvítt ljós er í rauninni blanda af öllum litum ljóss. Litur hlutar ræðst af því hvernig hann endurkastar hvítu ljósi. Hlutur sem er til dæmis grænn endurkastar þeim lit meira en öðrum þegar hvítt ljós skín á hann, en gleypir í sig aðra liti ljóss. Af þessu leiðir að svartir hlutir eru svartir vegna þess að næstum ekkert ljós endurkastast af þeim, heldur gleypa þeir allt ljósið í sig. Hvítir hlutir endurkasta hins vegar mestöllu ljósi.

Í mörgum Mið-Austurlöndum klæðast menn gjarnan hvítum fötum en það hjálpar þeim við að verða ekki of heitt.

Svartir og dökkir hlutir gleypa ekki aðeins í sig ljós heldur einnig varmageislun eins og þá sem berst frá sólinni, á meðan hlutir í ljósari litum endurkasta frekar slíkri geislun. Eins og lesa má um í svari Tryggva Þorgeirssonar og Þorsteins Vilhjálmssonar við spurningunni Hvers vegna eru katlar, pottar og hitakönnur yfirleitt gljáandi að utan? helst hæfni til að geisla frá sér varma í hendur við hæfni til að gleypa í sig varma. Dökk föt geisla því frá sér varmageisluninni sem þau hafa gleypt í sig og verða við það heit viðkomu.

Heimildir:

• Af hverju varpast skuggar ekki í lit? eftir Þorstein Vilhjálmsson.
• Hvers vegna eru katlar, pottar og hitakönnur yfirleitt gljáandi að utan? eftir Tryggva Þorgeirsson og Þorstein Vilhjálmsson.
• Af hverju sogar svartur litur í sig mest ljós en samt er hann dökkur? eftir JGÞ.
• Af hverju hitna svartir hlutir þegar sól skín á þá? eftir JGÞ.

Mynd:

• wikipedia.org. Sótt 18. 6. 2012.

---

Þetta svar er eftir nemendur í Háskóla unga fólksins, námskeiðum á vegum HÍ fyrir 12-16 ára ungmenni í júnímánuði 2012.