Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Mega krakkar á Íslandi stofna stjórnmálaflokk?

Á Íslandi, eins og í flestum öðrum löndum, ríkir svokallað félaga- og fundafrelsi. Í því felst meðal annars að allir eiga rétt á því að stofna félög í löglegum tilgangi, þar með talin stjórnmálafélög, án þess að sækja um leyfi til þess. Funda- og félagafrelsið telst til mannréttinda og er tryggt meðal annars í 74. gr. stjórnarskrárinnar en þar segir í 1. mgr.:
Rétt eiga menn á að stofna félög í sérhverjum löglegum tilgangi, þar með talin stjórnmálafélög og stéttarfélög, án þess að sækja um leyfi til þess.

Þetta ákvæði gildir um alla, líka um börn. Sérstakt ákvæði um funda- og félagafrelsi barna er að finna í 15. gr. Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna. Þar segir í 1. mgr.:
Aðildarríki viðurkenna rétt barns til að mynda félög með öðrum og koma saman með öðrum með friðsömum hætti.

Þessi réttindi má aðeins takmarka í mjög sérstökum tilfellum, eins og greinir í 2. mgr. 15. gr., og þá aðeins með lögum.


Krakkar mega alveg stofna stjórnmálaflokk. Sérstaklega er fjallað um funda- og félagafrelsi barna í Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna.

15. gr. Barnasáttmálans, ásamt ákvæðum 12. og 13. gr. hans um virðingu fyrir sjónarmiðum barns og rétt þess til þess að tjá skoðanir sínar, stuðlar að því að börn séu virkir þátttakendur í þjóðfélaginu.

Það er því ljóst að börn mega stofna stjórnmálaflokk og aldursmörkin eru engin.

Hitt er svo annað mál að það mega ekki allir bjóða sig fram í alþingis- eða sveitarstjórnarkosningum, en það er oftast tilgangurinn með stofnun stjórnmálasamtaka. Sá sem má bjóða sig fram kallast á lagamáli kjörgengur. Í 4. gr. laga um kosningar til Alþingis nr. 24/2000 segir meðal annars:
Kjörgengur við kosningar til Alþingis er hver sá sem kosningarrétt á skv. 1. gr. og hefur óflekkað mannorð.

Til þess að bjóða sig fram í alþingiskosningum þarf maður því að vera orðinn 18 ára þegar kosning fer fram, eiga lögheimili á Íslandi og hafa óflekkað mannorð.

Sömuleiðis segir í 3. gr. laga um kosningar til sveitarstjórna:
Kjörgengur í sveitarstjórn er hver sá sem á kosningarrétt í sveitarfélaginu skv. 2. gr. og hefur ekki verið sviptur lögræði.

Kosningarrétt við kosningar til sveitarstjórnar á hver íslenskur ríkisborgari sem náð hefur 18 ára aldri þegar kosning fer fram og á lögheimili í sveitarfélaginu.

Menn þurfa þó ekki endilega að hafa kosningarétt til þess að geta haft áhrif með stofnum stjórnmálasamtaka. Stjórnmálafélög án kosningaréttar geta til dæmis haldið fundi og samþykkt yfirlýsingar sem stundum eru kallaðar ályktanir. Svo er hægt að senda ályktanirnar til fjölmiðla og þannig má hafa áhrif á umræðuna í þjóðfélaginu. Einnig geta stjórnmálafélög staðið fyrir mótmælum eða öðrum gjörningum, til þess að koma sjónarmiðum sínum á framfæri.

Stofnun stjórnmálasamtaka kostar ekkert, en rekstur þeirra getur verið dýr enda hefur mönnum þótt ástæða til þess að setja sérstök lög um fjármál stjórnmálaflokka.

Til þess að geta átt eignir þarf félag að hafa kennitölu. Samkvæmt 2. mgr. 1. gr. laga um fyrirtækjaskrá nr. 17/2003 gefur ríkisskattstjóri út kennitölur til annarra en einstaklinga. Samkvæmt upplýsingum frá Ríkisskattstjóra þarf maður að vera orðinn 18 ára til þess að fá kennitölu fyrir félag, og kostar hún 5.000 kr.

Frekara lesefni á Vísindavefnum:

Heimildir:

Mynd:

Upprunalega hljóðaði spurningin svona:
Mega krakkar stofna stjórnmálaflokk? Hver eru aldurstakmörkin og hvað kostar það?

Útgáfudagur

27.5.2008

Spyrjandi

Magdalena Anna, f. 1996

Höfundur

meistaranemi í lögfræði við HÍ

Tilvísun

Arndís Anna K. Gunnarsdóttir. „Mega krakkar á Íslandi stofna stjórnmálaflokk?“ Vísindavefurinn, 27. maí 2008. Sótt 24. apríl 2017. http://visindavefur.is/svar.php?id=28015.

Arndís Anna K. Gunnarsdóttir. (2008, 27. maí). Mega krakkar á Íslandi stofna stjórnmálaflokk? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=28015

Arndís Anna K. Gunnarsdóttir. „Mega krakkar á Íslandi stofna stjórnmálaflokk?“ Vísindavefurinn. 27. maí. 2008. Vefsíða. 24. apr. 2017. <http://visindavefur.is/svar.php?id=28015>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Náttúrlegar tölur

Náttúrlegu tölurnar hafa fylgt mannfólkinu frá því að siðmenning hófst. Mengi náttúrlegu talnanna er táknað með N og nokkrar þeirra fyrstu eru: 1, 2, 3, 4, … Náttúrlegu tölurnar eru óendanlega margar. Sumir álíta 0 náttúrlega tölu. Náttúrlegu tölurnar draga nafn sitt af því að mönnum fundust þær komnar frá náttúrunni, ólíkt öðrum tölum sem væru þá frekar tilbúnar.