Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Hvað eigum við að gera ef við finnum forngrip á víðavangi?

Upprunalega spurningin hljóðaði svona:
Fær maður pening ef maður finnur fornmun og lætur Fornleifastofnun vita af fundinum?

Þeir sem finna forngripi á víðavangi eiga að hafa samband við Minjastofnun Íslands sem hefur yfirumsjón með verndun fornleifa- og byggingararfs á Íslandi. Stofnunin er með skrifstofu á Suðurgötu 39 í Reykjavík og er að auki með sex svæðisskrifstofur, í Stykkishólmi, í Bolungarvík, á Sauðárkróki, á Akureyri, á Djúpavogi og á Selfossi. Síminn á Minjastofnun Íslands er 570 1300 og það er líka hægt að senda tölvupóst þangað á netfangið postur@minjastofnun.is.

Samkvæmt lögum um menningarminjar (nr. 80/2012) er skylda að láta vita ef maður finnur forngripi á víðavangi. Maður á helst ekki að taka gripinn með sér því hann getur verið hluti af stærri fornleifafundi og fornleifafræðingar fá meiri upplýsingar ef þeir sjá í hvaða samhengi gripurinn er í jörðinni. Ef gripurinn er í hættu, til dæmis vegna þess að hann liggur í fjöru eða það er hætta á að hann týnist aftur, má taka hann með sér en alltaf ætti að reyna að skrá nákvæmlega hvar hann fannst.

Stundum finnast dýrgripir frá fornöld. Hér sést glitta í gullhúðaða kúpta nælu með silfurskrauti. Hún fannst á Vestdalsheiði rétt vestan botns Seyðisfjarðar sumarið 2004.

Forngripir eru allir manngerðir hlutir sem eru orðnir eldri en 100 ára. Ef gripurinn er úr góðmálmi eða eðalsteinum, eins og til dæmis silfri, gulli eða demöntum, á Þjóðminjasafn Íslands að leggja mat á verðgildi gripsins, það er að segja, hvað hann myndi kosta. Ríkissjóður borgar síðan þeim sem fann gripinn helminginn af peningnum og þeim sem á jörðina sem gripurinn fannst á, hinn helminginn.

Ekki er greitt fyrir forngripi sem eru ekki úr eðalmálmum eða -steinum, en það er samt nauðsynlegt að láta vita ef maður finnur slíka gripi því þeir geta mögulega vísað fornleifafræðingum á merkilegar fornleifar.

Mynd:
  • Myndina tók Sigurður Bergsteinsson, Minjastofnun. Hún er birt með góðfúslegu leyfi.

Útgáfudagur

17.9.2015

Spyrjandi

6. bekkur Dalvíkurskóla

Höfundur

Agnes Stefánsdóttir

fornleifafræðingur, sviðsstjóri hjá Minjastofnun Íslands

Tilvísun

Agnes Stefánsdóttir. „Hvað eigum við að gera ef við finnum forngrip á víðavangi?“ Vísindavefurinn, 17. september 2015. Sótt 24. maí 2017. http://visindavefur.is/svar.php?id=70498.

Agnes Stefánsdóttir. (2015, 17. september). Hvað eigum við að gera ef við finnum forngrip á víðavangi? Vísindavefurinn. Sótt af http://visindavefur.is/svar.php?id=70498

Agnes Stefánsdóttir. „Hvað eigum við að gera ef við finnum forngrip á víðavangi?“ Vísindavefurinn. 17. sep. 2015. Vefsíða. 24. maí. 2017. <http://visindavefur.is/svar.php?id=70498>.

Chicago | APA | MLA

Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Vasareiknir

Fyrstu örgjörvarnir voru smíðaðir upp úr 1970 og í kjölfarið var hægt að búa til litlar reiknivélar eða vasareikna. Fyrstu vasareiknarnir voru búnir til í Japan, m.a. af fyrirtækjunum Sanyo, Canon og Sharp. Fyrstu vasareiknarnir sem notendur gátu forritað komu fram 1974.