Sólin Sólin Rís 10:09 • sest 16:17 í Reykjavík
Tunglið Tunglið Rís 15:10 • Sest 02:00 í Reykjavík
Flóð Flóð Árdegis: 01:42 • Síðdegis: 14:09 í Reykjavík
Fjaran Fjara Árdegis: 07:54 • Síðdegis: 20:33 í Reykjavík
Sólin Sólin Rís 10:09 • sest 16:17 í Reykjavík
Tunglið Tunglið Rís 15:10 • Sest 02:00 í Reykjavík
Flóð Flóð Árdegis: 01:42 • Síðdegis: 14:09 í Reykjavík
Fjaran Fjara Árdegis: 07:54 • Síðdegis: 20:33 í Reykjavík
LeiðbeiningarTil baka

Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Hvaðan kemur hundanafnið Kaffon og af hverju voru hundar nefndir því?

Jón Gunnar Þorsteinsson

Hundaheitið Kaffon er að öllum líkindum sótt í rímnakveðskap.[1] Hundar sem fengu heitið þóttu sumir líkjast kaffi á litinn eða þá að nafngiftin var tilkomin vegna þeirrar venju eigendanna að gefa þeim kaffi.

Mannsnafnið Kaffon virðist eiga rætur að rekja til Líkafrónsrímna eftir Sigurð Breiðfjörð (1798-1846). Rímurnar komu fyrst út á prenti árið 1843 undir titlinum Rímur af Líkafróni kóngssyni og köppum hans. Í annari rímu er kveðið svona: „Kaffon skaltu kalla mig“[2] og er það elsta heimildin um nafnið á prenti.

Á vefnum Tímarit.is er elsta dæmi um Kaffon sem hundsheiti frá árinu 1923. Í greininni „Kaffon og Hrani“ eftir Ásgeir Blöndal í tímaritinu Dýraverndaranum, er frásögn af hundi sem Hannes Hannesson póstur átti. Hundinum er lýst svona: „Honum fylgdi rakki af útlendu kyni, sem Kaffon hjet, stærri talsvert en íslenskir hundar gerast, svartur að lit, með hvítt brjóst og dökkrauðar lappir og kjamma“.[3] Annar hundur með Kaffonsheitið er nefndur árið 1958 og er honum lýst sem móstrútóttum,[4] það er mórauðum á lit með hvítan kraga um háls.

Nokkur dæmi er að finna um hunda sem fengu Kaffonsheitið vegna þeirra venju eigendanna að gefa þeim kaffi. Í þriðja bindi ritsins Göngur og réttir frá árinu 1948 segir af hundi sem nefndur var Kaffon „af því hann drekkur kaffi eins og hitt fólkið.“[5] Og í tímaritinu Akranes, frá 1957, skrifar Benedikt Gíslason frá Hofteigi um dýravininn Þorgerði á Hraunfelli sem ól hvolp sinn á kaffi:

Saga var það að hvolp einn ól hún upp og lét hann ekki skorta dálætið, og þá er hún fór með kaffi handa fólki, þóttist hún ekki geta sett hann hjá. Vandist hann á að lepja kaffi. Var hann af því Kaffon kallaður. Þótti þetta snjöll saga, en þó meira nýmóðinsleg. Kaffon þótti afburða vitur hundur, og allra hunda frægastur af nafni sínu.[6]

Íslensk hundanöfn á 20. öld voru oftast valin á grundvelli litar dýrsins og einnig skapgerð og lyndiseinkennum. Um það má lesa meira í fróðlegu svari Emily Lethbridge við spurningunni Hvaða hundanöfn eru notuð á íslenska hunda og hafa hundaheiti breyst í seinni tíð?

Tilvísanir:
  1. ^ Nöfn manna, dýra og dauðra hluta. (Sótt 10.11.2026).
  2. ^ Rímur af Líkafróni kóngssyni og köppum hans - Bækur.is. (Sótt 9.11.2026).
  3. ^ Dýraverndarinn - 3. Tölublað (01.05.1923) - Tímarit.is. (Sótt 10.11.2026).
  4. ^ Ritmálssafn Orðabókar Háskólans. (Sótt 10.11.2026).
  5. ^ Ritmálssafn Orðabókar Háskólans. (Sótt 6.11.2026).
  6. ^ Akranes - 2. tölublað (01.04.1957) - Tímarit.is. (Sótt 10.11.2026).

Mynd:

Höfundur

Jón Gunnar Þorsteinsson

bókmenntafræðingur og ritstjóri Vísindavefsins

Útgáfudagur

19.11.2026

Spyrjandi

Þórdís Björnsdóttir

Tilvísun

Jón Gunnar Þorsteinsson. „Hvaðan kemur hundanafnið Kaffon og af hverju voru hundar nefndir því?“ Vísindavefurinn, 19. nóvember 2026, sótt 19. nóvember 2026, https://visindavefur.is/svar.php?id=87520.

Jón Gunnar Þorsteinsson. (2026, 19. nóvember). Hvaðan kemur hundanafnið Kaffon og af hverju voru hundar nefndir því? Vísindavefurinn. https://visindavefur.is/svar.php?id=87520

Jón Gunnar Þorsteinsson. „Hvaðan kemur hundanafnið Kaffon og af hverju voru hundar nefndir því?“ Vísindavefurinn. 19. nóv. 2026. Vefsíða. 19. nóv. 2026. <https://visindavefur.is/svar.php?id=87520>.

Chicago | APA | MLA

Senda grein til vinar

=

Hvaðan kemur hundanafnið Kaffon og af hverju voru hundar nefndir því?
Hundaheitið Kaffon er að öllum líkindum sótt í rímnakveðskap.[1] Hundar sem fengu heitið þóttu sumir líkjast kaffi á litinn eða þá að nafngiftin var tilkomin vegna þeirrar venju eigendanna að gefa þeim kaffi.

Mannsnafnið Kaffon virðist eiga rætur að rekja til Líkafrónsrímna eftir Sigurð Breiðfjörð (1798-1846). Rímurnar komu fyrst út á prenti árið 1843 undir titlinum Rímur af Líkafróni kóngssyni og köppum hans. Í annari rímu er kveðið svona: „Kaffon skaltu kalla mig“[2] og er það elsta heimildin um nafnið á prenti.

Á vefnum Tímarit.is er elsta dæmi um Kaffon sem hundsheiti frá árinu 1923. Í greininni „Kaffon og Hrani“ eftir Ásgeir Blöndal í tímaritinu Dýraverndaranum, er frásögn af hundi sem Hannes Hannesson póstur átti. Hundinum er lýst svona: „Honum fylgdi rakki af útlendu kyni, sem Kaffon hjet, stærri talsvert en íslenskir hundar gerast, svartur að lit, með hvítt brjóst og dökkrauðar lappir og kjamma“.[3] Annar hundur með Kaffonsheitið er nefndur árið 1958 og er honum lýst sem móstrútóttum,[4] það er mórauðum á lit með hvítan kraga um háls.

Nokkur dæmi er að finna um hunda sem fengu Kaffonsheitið vegna þeirra venju eigendanna að gefa þeim kaffi. Í þriðja bindi ritsins Göngur og réttir frá árinu 1948 segir af hundi sem nefndur var Kaffon „af því hann drekkur kaffi eins og hitt fólkið.“[5] Og í tímaritinu Akranes, frá 1957, skrifar Benedikt Gíslason frá Hofteigi um dýravininn Þorgerði á Hraunfelli sem ól hvolp sinn á kaffi:

Saga var það að hvolp einn ól hún upp og lét hann ekki skorta dálætið, og þá er hún fór með kaffi handa fólki, þóttist hún ekki geta sett hann hjá. Vandist hann á að lepja kaffi. Var hann af því Kaffon kallaður. Þótti þetta snjöll saga, en þó meira nýmóðinsleg. Kaffon þótti afburða vitur hundur, og allra hunda frægastur af nafni sínu.[6]

Íslensk hundanöfn á 20. öld voru oftast valin á grundvelli litar dýrsins og einnig skapgerð og lyndiseinkennum. Um það má lesa meira í fróðlegu svari Emily Lethbridge við spurningunni Hvaða hundanöfn eru notuð á íslenska hunda og hafa hundaheiti breyst í seinni tíð?

Tilvísanir:
  1. ^ Nöfn manna, dýra og dauðra hluta. (Sótt 10.11.2026).
  2. ^ Rímur af Líkafróni kóngssyni og köppum hans - Bækur.is. (Sótt 9.11.2026).
  3. ^ Dýraverndarinn - 3. Tölublað (01.05.1923) - Tímarit.is. (Sótt 10.11.2026).
  4. ^ Ritmálssafn Orðabókar Háskólans. (Sótt 10.11.2026).
  5. ^ Ritmálssafn Orðabókar Háskólans. (Sótt 6.11.2026).
  6. ^ Akranes - 2. tölublað (01.04.1957) - Tímarit.is. (Sótt 10.11.2026).

Mynd:...