Sólin Sólin Rís 08:28 • sest 18:52 í Reykjavík
Tunglið Tunglið Rís 19:17 • Sest 08:33 í Reykjavík
Flóð Flóð Árdegis: 06:26 • Síðdegis: 18:49 í Reykjavík
Fjaran Fjara Árdegis: 00:18 • Síðdegis: 12:44 í Reykjavík
Sólin Sólin Rís 08:28 • sest 18:52 í Reykjavík
Tunglið Tunglið Rís 19:17 • Sest 08:33 í Reykjavík
Flóð Flóð Árdegis: 06:26 • Síðdegis: 18:49 í Reykjavík
Fjaran Fjara Árdegis: 00:18 • Síðdegis: 12:44 í Reykjavík
LeiðbeiningarTil baka

Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=
Forsíða Náttúruvísindi og verkfræði Jarðvísindi Hversu mikið bráðnar Vatnajökull árlega?

Flokkun:

3.3.2026
Náttúruvísindi og verkfræði Jarðvísindi

Hversu mikið bráðnar Vatnajökull árlega?

Andri Gunnarsson

Afkoma þriggja stærstu jökla landsins er nú mæld árlega með stikumælingum, en um þær er fjallað nánar í svari við spurningunni Hvaða aðferðir nota vísindamenn til að mæla afkomu jökla? Það er gert í afkomuferðum sem farnar eru að vori og hausti. Mælingar hófust á Hofsjökli jökulárið 1987-88, á Vatnajökli 1991-92 og Langjökli 1996-97. Þessir þrír jöklar ná yfir meira en 90% af jökulhuldu landi. Lengsta mæliröð afkomu er frá Grímsvötnum í Vatnajökli en þar hefur vetrarafkoma verið mæld árlega frá 1951 í vorferðum Jöklarannsóknafélags Íslands.

Myndin hér fyrir neðan dregur saman niðurstöður fyrir Vatnajökul frá upphafi mælinga árið 1992 til loka jökulársins 2024-2025. Bláar línur sýna vetrarafkomu, söfnun að vetri til sem eru jöklinum til tekna, rauðar línur sýna leysingu að sumri til, eða tap jökulsins. Séu þessar stærðir lagðar saman fæst græna línan sem sýnir ársafkomuna. Sé ársafkoman neikvæð, líkt og í flestum árum frá upphafi mælinga, tapar jökullinn massa. Samfellt massatap hefur verið fyrir Vatnajökul frá jökulárinu 1994-95 með einni undantekningu, árið 2015, en þá bætti Vatnajökull lítillega við sig massa.

Afkomuþættir Vatnajökuls mældir með stikumælingum. Bláar línur sýna vetrarafkomu, söfnun að vetri til sem eru jöklinum til tekna, rauðar línur sýna leysingu að sumri til, eða tap jökulsins. Séu þessar stærðir lagðar saman fæst græna línan sem sýnir ársafkomuna.

Afkomuþættir Vatnajökuls mældir með stikumælingum. Bláar línur sýna vetrarafkomu, söfnun að vetri til sem eru jöklinum til tekna, rauðar línur sýna leysingu að sumri til, eða tap jökulsins. Séu þessar stærðir lagðar saman fæst græna línan sem sýnir ársafkomuna.

Hægt er að setja gögnin fram með ýmsum hætti, sem meðalþykkt vatns fyrir allan jökulinn en hér er massatapið sýnt sem gígatonn en eitt gígatonn jafngildir ~1 cm af vatni, jafndreift yfir allt Ísland.

Eins og myndin dregur fram safnar Vatnajökull á sig að vetri til um 12-14 Gt í meðalvetri en tapar um 15-20 Gt á hverju sumri undanfarna áratugi. Massatap, umfram massasöfnun yfirborðs, hefur því verið ríkjandi frá aldamótum, um 160 Gt fyrir tímabilið eða tæplega -5 Gt árlega. Það samsvarar því ~5 cm af vatni, jafndreift yfir allt Ísland á hverju ári. Þá er ótalin hlutur innri leysingar, vegna núnings og kelfingar en sá þáttur hefur verið metinn sem 1,5 Gt árlega fyrir Vatnajökul.

Myndir:
  • Yfirlitsmynd: ©ESA; Mynd af Vatnajökli tekin úr gervihnöttum Sentinel-2, Vatnajökull, Iceland. (Sótt 24.02.2026).
  • Mynd í svari: Úr safni höfundar.

Höfundur

Andri Gunnarsson

Andri Gunnarsson

verkefnisstjóri vatnafars hjá Landsvirkjun

Útgáfudagur

3.3.2026

Spyrjandi

Rebekka Karlsdóttir

Efnisorð

Tilvísun

Andri Gunnarsson. „Hversu mikið bráðnar Vatnajökull árlega?“ Vísindavefurinn, 3. mars 2026, sótt 3. mars 2026, https://visindavefur.is/svar.php?id=88495.

Andri Gunnarsson. (2026, 3. mars). Hversu mikið bráðnar Vatnajökull árlega? Vísindavefurinn. https://visindavefur.is/svar.php?id=88495

Andri Gunnarsson. „Hversu mikið bráðnar Vatnajökull árlega?“ Vísindavefurinn. 3. mar. 2026. Vefsíða. 3. mar. 2026. <https://visindavefur.is/svar.php?id=88495>.

Chicago | APA | MLA

Tengd svör

Skoða öll nýjustu svörin

Þessi síða notar vafrakökur Nánari upplýsingar

Ég samþykki

Senda grein til vinar

=

Hversu mikið bráðnar Vatnajökull árlega?
Afkoma þriggja stærstu jökla landsins er nú mæld árlega með stikumælingum, en um þær er fjallað nánar í svari við spurningunni Hvaða aðferðir nota vísindamenn til að mæla afkomu jökla? Það er gert í afkomuferðum sem farnar eru að vori og hausti. Mælingar hófust á Hofsjökli jökulárið 1987-88, á Vatnajökli 1991-92 og Langjökli 1996-97. Þessir þrír jöklar ná yfir meira en 90% af jökulhuldu landi. Lengsta mæliröð afkomu er frá Grímsvötnum í Vatnajökli en þar hefur vetrarafkoma verið mæld árlega frá 1951 í vorferðum Jöklarannsóknafélags Íslands.

Myndin hér fyrir neðan dregur saman niðurstöður fyrir Vatnajökul frá upphafi mælinga árið 1992 til loka jökulársins 2024-2025. Bláar línur sýna vetrarafkomu, söfnun að vetri til sem eru jöklinum til tekna, rauðar línur sýna leysingu að sumri til, eða tap jökulsins. Séu þessar stærðir lagðar saman fæst græna línan sem sýnir ársafkomuna. Sé ársafkoman neikvæð, líkt og í flestum árum frá upphafi mælinga, tapar jökullinn massa. Samfellt massatap hefur verið fyrir Vatnajökul frá jökulárinu 1994-95 með einni undantekningu, árið 2015, en þá bætti Vatnajökull lítillega við sig massa.

Afkomuþættir Vatnajökuls mældir með stikumælingum. Bláar línur sýna vetrarafkomu, söfnun að vetri til sem eru jöklinum til tekna, rauðar línur sýna leysingu að sumri til, eða tap jökulsins. Séu þessar stærðir lagðar saman fæst græna línan sem sýnir ársafkomuna.

Afkomuþættir Vatnajökuls mældir með stikumælingum. Bláar línur sýna vetrarafkomu, söfnun að vetri til sem eru jöklinum til tekna, rauðar línur sýna leysingu að sumri til, eða tap jökulsins. Séu þessar stærðir lagðar saman fæst græna línan sem sýnir ársafkomuna.

Hægt er að setja gögnin fram með ýmsum hætti, sem meðalþykkt vatns fyrir allan jökulinn en hér er massatapið sýnt sem gígatonn en eitt gígatonn jafngildir ~1 cm af vatni, jafndreift yfir allt Ísland.

Eins og myndin dregur fram safnar Vatnajökull á sig að vetri til um 12-14 Gt í meðalvetri en tapar um 15-20 Gt á hverju sumri undanfarna áratugi. Massatap, umfram massasöfnun yfirborðs, hefur því verið ríkjandi frá aldamótum, um 160 Gt fyrir tímabilið eða tæplega -5 Gt árlega. Það samsvarar því ~5 cm af vatni, jafndreift yfir allt Ísland á hverju ári. Þá er ótalin hlutur innri leysingar, vegna núnings og kelfingar en sá þáttur hefur verið metinn sem 1,5 Gt árlega fyrir Vatnajökul.

Myndir:
  • Yfirlitsmynd: ©ESA; Mynd af Vatnajökli tekin úr gervihnöttum Sentinel-2, Vatnajökull, Iceland. (Sótt 24.02.2026).
  • Mynd í svari: Úr safni höfundar.
...