Voru allir væringjar íslenskir?

Nafn þitt

Netfang þitt

Netfang móttakanda

Ruslpóstvörn =

Svar

Voru allir væringjar íslenskir?
Orðið væringi kemur fyrir í grískum og arabískum ritum frá 11. öld og virðist einkum notað yfir norræna menn sem ekki tilheyrðu ríkjum Rus í Austurvegi, sem kölluðust Garðaríki. Í fornslavneskum heimildum, til dæmis í fornslavneskum ritum frá 12. öld, til dæmis Sögum frá liðnum tíma (Povest' vremennykh let), er það notað í svipaðri merkingu, yfir norræna menn sem töldust útlendingar í Garðaríki og koma þar fram munnmæli um að væringjar hafi stofnað borgríki í Hólmgarði (Novgorod) og Kænugarði (Kiev).

Í Morkinskinnu, íslensku sagnriti um Noregskonunga frá um 1220 er sagt að í Konstantínópel þegar Haraldur harðráði dvaldi þar (einhvern tíma á milli 1034 og 1043) hafi verið „fjöldi ... Norðmanna, er þeir kalla Væringja.“ og eru væringjar iðulega nefndir í Íslendingasögum sem voru ritaðar á 13. öld og síðar. Má þar til dæmis nefna Hallferðar sögu vandræðaskálds, Laxdælasögu, Heiðarvígasögu, Finnboga sögu ramma, Hrafnkelssögu og Grettissögu. Þar er sérstaklega sagt frá væringjum í Konstantínópel. Um samskipti norrænna manna og Rússa er sérstaklega fjallað í ýmsum konungasögum, til dæmis Ólafs sögu Tryggvasonar og Yngvars sögu víðförla.

Það er því ljóst af þessu að Væringjar voru einn hópur norrænna manna í Austurvegi en heitið var alls ekki bundið við Íslendinga. Sennilega hafa Íslendingar, Norðmenn, Svíar og Danir allir talist meðal Væringja ef þeir bjuggu í Rómarveldi og þá oftast sem hermenn í her Rómarveldis.

Heimild:

• Sverrir Jakobsson, The Varangians. In God´s Only Fire, Cham: Palgrave Macmillan, 2020.

Mynd:

• Yfirlitsmynd: Varangians - Wikipedia. (Sótt 24.04.2026).

Upprunalega spurningin hljóðaði svona:

Innihalda einhverjar af íslensku fornsögunum lýsingar af sögu væringja í austri eða lýsingar af samskiptum norrænna manna og Rússa?

...