Hvenær kemur orðið 'jæja' fyrst fram og hvernig varð það til?

Útgáfudagur:

06.02.2026

Höfundur:

Guðrún Kvaran

Nokkrir hafa spurt Vísindavefinn um jæja: Hvenær kemur orðið 'jæja' fyrst fram svo vitað sé til í íslensku og hvaðan kemur það, ef vitað er? Hvað merkir orðið "jæja" og hvaðan kemur það? Hver er uppruni orðsins "jæja"? Í Ritmálssafni Or ...

Sjá nánar

Vísindadagatal 9. febrúar

Vísindasagan

Alessandro Volta

1745-1827

Ítalskur eðlisfræðingur, einkum þekktur fyrir þróun rafhlöðunnar. Eining metrakerfisins um rafspennu, volt, er kennd við hann. Rannsakaði einnig þétta og rýmd og venslin milli hleðslu og spennu.

Nánar

Dagatal hinna upplýstu

Bermúdaþríhyrningurinn

Hinn svokallaði Bermúdaþríhyrningur er svæði á Norður-Atlantshafi sem hægt er að afmarka með þríhyrningi sem dreginn er frá Miami í Flórída til Bermúdaeyja og þaðan til Púertó Ríkó. Frægð þríhyrningsins stafar af því að þar hafa allnokkur skip og flugvélar farist. Rannsóknir hafa þó ekki leitt neitt óeðlilegt í ljós enda eru illviðri algeng á þessum slóðum.

Nánar

Íslenskir vísindamenn

Guðbjörg Ásta Ólafsdóttir

1976

Guðbjörg Ásta Ólafsdóttir er rannsóknasérfræðingur og forstöðumaður Rannsóknaseturs Háskóla Íslands á Vestfjörðum. Undanfarin ára hafa rannsóknir hennar beinst að nytjastofnum sjávarfiska.

Nánar

Vísindafréttir

Vísindavefur HÍ fær styrk frá stjórnvöldum til að uppfæra Evrópuvefinn

Þann 9. desember 2025 var tilkynnt að Vísindavefurinn fengi styrk frá stjórnvöldum til að uppfæra Evrópuvefinn. Í frétt á vefsíðu Stjórnarráðs Íslands segir þetta: Að auki hefur verið ákveðið að fimm milljónir króna renni til Vísindavefs Háskó...

Nánar

Sjá vísindafréttir

Sendu inn spurningu

Hvenær kemur orðið 'jæja' fyrst fram og hvernig varð það til?

Útgáfudagur:

Spyrjandi:

Höfundur:

Nýjustu svörin

Af hverju eru ávaxtaflugur svona oft notaðar í vísindatilraunum?

Getur innrauð geislun í sánu valdið skaða á líkamanum?

Hvað er vitað um byggð á Skeiðarársandi og í Öræfum á fyrstu öldum Íslandssögunnar?

Vísindadagatal 9. febrúar

Alessandro Volta

1745-1827

Bermúdaþríhyrningurinn

Guðbjörg Ásta Ólafsdóttir

1976

Vinsæl svör Í dag Í vikunni

Getur innrauð geislun í sánu valdið skaða á líkamanum?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Hvaðan kemur nafnið Öræfajökull og hvernig varð það til?

Hvað er fjörfiskur og hvað er til ráða?

Hvað eru berklar?

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Getur innrauð geislun í sánu valdið skaða á líkamanum?

Hvaðan kemur nafnið Öræfajökull og hvernig varð það til?

Hvað er listería og hver eru einkennin af sýkingu?

Hvað eru berklar?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Getur innrauð geislun í sánu valdið skaða á líkamanum?

Hvaðan kemur nafnið Öræfajökull og hvernig varð það til?

Hvað er listería og hver eru einkennin af sýkingu?

Hvað eru berklar?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Getur innrauð geislun í sánu valdið skaða á líkamanum?

Hvað er húsdreki og af hverju er hann í húsakimum?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Hvaðan kemur nafnið Öræfajökull og hvernig varð það til?

Hvað er kreatín?

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Önnur svör Í dag Í vikunni

Er hafragrautur hollur?

Hvað er hvíldarpúls og hvað getur hann orðið hægur?

Hvað er smjörsýra, undir hvaða öðrum nöfnum gengur hún og hver eru áhrifin af neyslu hennar?

Hver er munurinn á kameldýri og úlfalda?

Hvaða áhrif hefur nikótín á líkamann?

Hvaða áhrif hefur alkóhól á heila og líkama?

Hvað getur þú sagt mér um Kötlugosið 1918?

Segir maður stemming, stemning eða stemmning? Svarið fljótt því hér stefnir í hjónaskilnað!

Hvað er lungnaþemba og hverjar eru afleiðingar hennar?

Hvað er átt við með orðinu gaslýsing?

Hvað þýðir mánaðarheitið þorri og hversu gamall siður eru þorrablótin?

Hvað eru trefjar og hvaða áhrif hafa þær á líkamann?

Hvað er lungnaþemba og hverjar eru afleiðingar hennar?

Eru eða voru til íslenskir súrrealistar?

Hvað veldur sykurfalli og hverjar eru afleiðingar þess á líðan einstaklings?

Hvað eru nýrnasteinar og hvað veldur þeim?

Í hverju felst munurinn á verðtryggðum og óverðtryggðum vöxtum á lánum?

Hvar á Íslandi er best að vera til að sjá almyrkva á sólu sem verður 12. ágúst 2026?

Hvaða lönd teljast til Evrópu?

Hvað er hvítblæði og hver eru einkennin?

Hvað gerðist í heimsstyrjöldinni síðari í grófum dráttum?

Hvað eru nýrnasteinar og hvað veldur þeim?

Hvaða hlutverki gegnir miltað og er hægt að lifa án þess?

Hvað er hambjalla? Því þrífst hún í hýbýlum manna? Getur hún valdið skaða?

Vísindafréttir

Vísindavefur HÍ fær styrk frá stjórnvöldum til að uppfæra Evrópuvefinn

Vinsæl svör
Í dag Í vikunni

Önnur svör
Í dag Í vikunni