Sólin Rís 10:14 • sest 17:09 í Reykjavík

Tunglið Rís 00:00 • Sest 00:00 í Reykjavík

Flóð Árdegis: 04:11 • Síðdegis: 16:46 í Reykjavík

Fjara Árdegis: 10:42 • Síðdegis: 22:54 í Reykjavík

Sólin Rís 10:14 • sest 17:09 í Reykjavík

Tunglið Rís 00:00 • Sest 00:00 í Reykjavík

Flóð Árdegis: 04:11 • Síðdegis: 16:46 í Reykjavík

Fjara Árdegis: 10:42 • Síðdegis: 22:54 í Reykjavík

Leiðbeiningar Til baka

Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

Er skammaryrðið uppskafningur komið af því athæfi að skafa upp handrit?

Útgáfudagur:

30.01.2026

Höfundur:

Guðrún Kvaran

Orðið uppskafningur var upphaflega notað um uppskafið handrit, skinnhandrit sem letrið hefur verið skafið af og annað skrifað í staðinn eins og lesa má um í áður birtri grein á Vísindavefnum. Í þeirri merkingu eru elstu dæmi í Ritmálssafni Orðabókar ...

Sjá nánar

Nýjustu svörin

Skoða öll nýjustu svörin

Jarðvísindi

Hvað er vitað um fyrirvara næsta eldgoss í Heklu?

Læknisfræði

Hvaða lyf eru núna talin best gegn veikindum af völdum COVID-19?

Sagnfræði: Íslandssaga

Hafði kalda stríðið einhver áhrif á íslenskt samfélag?

Vísindadagatal 30. janúar

Vísindasagan

Mortimer Wheeler

1890-1976

Breskur fornleifafræðingur, kunnur fyrir fornleifauppgröft á Stóra-Bretlandi og Indlandi. Lagði ýmislegt að mörkum til vísindalegra vinnubragða í fornleifafræði.

Dagatal hinna upplýstu

Niðursuðudós

Fyrsta einkaleyfið fyrir niðursuðudós var veitt í Bretlandi árið 1810 en það byggðist á franskri uppfinningu. Niðursuðudósin breiddist smám saman út um heiminn á 19. öld enda var matur, varðveittur á þennan hátt, kjörinn fyrir landkönnuði og sjófarendur, hermenn á vígstöðvum og ört vaxandi mannfjölda í stórborgum.

Nánar

Íslenskir vísindamenn

Sigríður Halldórsdóttir

1954

Sigríður Halldórsdóttir er prófessor í hjúkrunarfræði við Heilbrigðisvísindasvið Háskólans á Akureyri. Rannsóknir Sigríðar hafa meðal annars snúið að grundvallaratriðum góðrar hjúkrunar, umhyggju og umhyggjuleysi í heilbrigðisþjónustunni.

Nánar

Vinsæl svör
Í dag Í vikunni

Jarðvísindi

Hvaða mánaðanöfn voru notuð samkvæmt gamla íslenska tímatalinu og yfir hvaða tímabil náðu þau?

Lífvísindi: dýrafræði

Hvað er húsdreki og af hverju er hann í húsakimum?

Lífvísindi: mannslíkaminn

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Lífvísindi: mannslíkaminn

Hvað er kreatín?

Tölvunarfræði

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Lífvísindi: almennt

Eru kynin bara tvö?

Félagsvísindi almennt

Vísindafréttir

Vísindavefur HÍ fær styrk frá stjórnvöldum til að uppfæra Evrópuvefinn

Þann 9. desember 2025 var tilkynnt að Vísindavefurinn fengi styrk frá stjórnvöldum til að uppfæra Evrópuvefinn. Í frétt á vefsíðu Stjórnarráðs Íslands segir þetta: Að auki hefur verið ákveðið að fimm milljónir króna renni til Vísindavefs Háskó...

Nánar

Sjá vísindafréttir

Sendu inn spurningu

Er skammaryrðið uppskafningur komið af því athæfi að skafa upp handrit?

Útgáfudagur:

Spyrjandi:

Höfundur:

Nýjustu svörin

Hvað er vitað um fyrirvara næsta eldgoss í Heklu?

Hvaða lyf eru núna talin best gegn veikindum af völdum COVID-19?

Hafði kalda stríðið einhver áhrif á íslenskt samfélag?

Vísindadagatal 30. janúar

Mortimer Wheeler

1890-1976

Niðursuðudós

Sigríður Halldórsdóttir

1954

Vinsæl svör Í dag Í vikunni

Hvað er vitað um fyrirvara næsta eldgoss í Heklu?

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Hvað er kreatín?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Hvað er það sem hundar mega ekki éta og af hverju?

Af hverju segja Hafnfirðingar „að ramba“ í staðinn fyrir „að vega salt“?

Hvað er vitað um fyrirvara næsta eldgoss í Heklu?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Hvað er kreatín?

Hvaða gönur hlaupa menn í?

Hafði kalda stríðið einhver áhrif á íslenskt samfélag?

Hvað er húsdreki og af hverju er hann í húsakimum?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Hvað er kreatín?

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Eru kynin bara tvö?

Hvaða mánaðanöfn voru notuð samkvæmt gamla íslenska tímatalinu og yfir hvaða tímabil náðu þau?

Hvað er húsdreki og af hverju er hann í húsakimum?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Hvað er kreatín?

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Eru kynin bara tvö?

Hvaða mánaðanöfn voru notuð samkvæmt gamla íslenska tímatalinu og yfir hvaða tímabil náðu þau?

Önnur svör Í dag Í vikunni

Hver var Jón Sigurðsson?

Hvað eru verðbætur?

Er einhver munur á því að vera skrítinn eða skrýtinn?

Hvaða hlutverki gegnir miltað og er hægt að lifa án þess?

Hvað heitir hesturinn hennar Línu Langsokks?

Hvað er vísitala?

Hvað er gyllinæð og hvernig er hægt að losna við hana?

Hvað er vöðvabólga og hvernig losnar maður við hana?

Hvað er fasismi?

Fyrir hvað var Kleópatra drottning helst fræg og hvenær var blómaskeið hennar?

Hvers vegna myndast magasár?

Hver eru einkenni geðklofa?

Hver eru lágmarkslaun á Íslandi?

Hversu oft slær hjartað á mínútu?

Hvað eru nýrnasteinar og hvað veldur þeim?

Hvar er Pompei?

Hvers vegna myndast magasár?

Hvaða hlutverki gegnir miltað og er hægt að lifa án þess?

Hver eru lágmarkslaun á Íslandi?

Hversu oft slær hjartað á mínútu?

Hvað eru nýrnasteinar og hvað veldur þeim?

Hvar er Pompei?

Hvers vegna myndast magasár?

Hvaða hlutverki gegnir miltað og er hægt að lifa án þess?

Vísindafréttir

Vísindavefur HÍ fær styrk frá stjórnvöldum til að uppfæra Evrópuvefinn

Vinsæl svör
Í dag Í vikunni

Önnur svör
Í dag Í vikunni