Sólin Rís 08:21 • sest 18:05 í Reykjavík

Tunglið Rís 00:00 • Sest 00:00 í Reykjavík

Flóð Árdegis: 09:24 • Síðdegis: 21:44 í Reykjavík

Fjara Árdegis: 03:01 • Síðdegis: 15:44 í Reykjavík

Sólin Rís 08:21 • sest 18:05 í Reykjavík

Tunglið Rís 00:00 • Sest 00:00 í Reykjavík

Flóð Árdegis: 09:24 • Síðdegis: 21:44 í Reykjavík

Fjara Árdegis: 03:01 • Síðdegis: 15:44 í Reykjavík

Leiðbeiningar Til baka

Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

Upp á hvaða skaft er verið að færa sig?

Útgáfudagur:

15.10.2026

Höfundur:

Guðrún Kvaran

Öll spurningin hljóðaði svona: „Að færa sig upp á skaftið“. Þetta þekki ég vel og nota, en hver er myndlíkingin? Upp á hvaða skaft er betra að geta fært sig til að það þjóni betur einhverju? Orðasambandið að færa sig upp á skaftið merkir ‘ver ...

Sjá nánar

Nýjustu svörin

Skoða öll nýjustu svörin

Eðlisfræði: fræðileg

Hver er eðlisfræðingurinn Francis Halzen og fyrir hvað fékk hann Nóbelsverðlaun árið 2026?

Eðlisfræði: fræðileg

Hvað eru fiseindir og hvenær voru þær fyrst uppgötvaðar?

Eðlisfræði: í daglegu lífi

Er rafsegulmengun í rafbílum?

Vísindadagatal 16. október

Vísindasagan

Gerd Binnig

1947

Þýskur eðlisfræðingur, hlaut Nóbelsverðlaun árið 1986 fyrir hlut sinn í uppgötvun smugsjárinnar sem er hægt að nota til að sjá einstök atóm í efni.

Dagatal hinna upplýstu

Ballett

Ballett á rætur að rekja til ítölsku endurreisnarinnar en þar var dansað á hirðskemmtunum. Ítalska aðalskonan Katrín af Medici flutti ballett með sér til Frakklands á 16. öld og þar varð hann vinsæll meðal hirðfólks. Fyrsta ballettverkið var flutt árið 1581, það var um 5 klukkustunda langt.

Nánar

Íslenskir vísindamenn

Ágúst Einarsson

1952

Ágúst Einarsson er prófessor emeritus við Háskólann á Bifröst og var áður prófessor við Háskóla Íslands. Hann hefur fengist við rannsóknir í menningarhagfræði, sjávarútvegsfræðum, smásöluverslun og heilbrigðismálum.

Nánar

Vinsæl svör
Í dag Í vikunni

Eðlisfræði: í daglegu lífi

Hvað er hantaveira?

Önnur svör
Í dag Í vikunni

Heimspeki

Hvað er samfélagsábyrgð?

Vefmæling og notkun á vefkökum

Jarðvísindi

Er Askja enn virk eldstöð?

Umhverfismál

Hvað getið þið sagt mér um plastmengun á landi?

Næringarfræði

Úr hverju eru asíur eiginlega? Er í alvöru til einhver ávöxtur eða grænmeti sem kallast asíur?

Sagnfræði: mannkynssaga

Hvað var franska byltingin og hefur hún enn einhver áhrif á samfélagsmál í Evrópu og annars staðar í heiminum?

Læknisfræði

Hvað er tvíburabróðir (graftarkýli) og hvað veldur honum?

Læknisfræði

Hver eru helstu einkenni hjá þeim sem hafa langvinnt COVID?

Efnafræði

Hvað er vetnisperoxíð, í hvað er það helst notað og hvar er hægt að nálgast það?

Sagnfræði: Íslandssaga

Hvað var Rauðsokkahreyfingin?

Sagnfræði: Íslandssaga

Hvenær var síðasta aftakan á Íslandi?

Lífvísindi: dýrafræði

Hvar eru upptök svartadauða?

Læknisfræði

Er svartidauði enn þá til og eru til lækningar við honum?

Sálfræði

Hvað getið þið sagt mér um geðhvarfasýki II og að hvaða leyti er hún ólík hringhygli?

Umhverfismál

Ef allir jöklar og bæði heimskautin mundu bráðna, hve mikið mundi sjávarborð þá hækka?

Lífvísindi: mannslíkaminn

Hvað veldur vindgangi?

Lífvísindi: almennt

Hvað er meiósa og mítósa?

Lífvísindi: mannslíkaminn

Hvað er hvíldarpúls og hvað getur hann orðið hægur?

Efnafræði

Hvað er gull og hvers vegna fellur ekkert á það?

Unga fólkið svarar

Hvað eru mörg grömm af prótínum í einu meðalhænueggi?

Lífvísindi: mannslíkaminn

Hvaða hlutverki gegnir miltað og er hægt að lifa án þess?

Læknisfræði

Af hverju fáum við gubbupest?

Lífvísindi: dýrafræði

Er hunangsfluga og býfluga það sama?

Læknisfræði

Hvað eru nýrnasteinar og hvað veldur þeim?

Vísindafréttir

Vísindavefurinn og HHÍ endurnýja samstarfssamning sinn

Bryndís Hrafnkelsdóttir, framkvæmdastjóri Happdrættis Háskóla Íslands, Silja Bára R. Ómarsdóttir, rektor Háskóla Íslands, og Jón Gunnar Þorsteinsson, ritstjóri Vísindavefs HÍ, endurnýjuðu á dögunum samning um stuðning Happdrættisins við Vísindavefinn...

Nánar

Sjá vísindafréttir

Sendu inn spurningu

Upp á hvaða skaft er verið að færa sig?

Útgáfudagur:

Spyrjandi:

Höfundur:

Nýjustu svörin

Hver er eðlisfræðingurinn Francis Halzen og fyrir hvað fékk hann Nóbelsverðlaun árið 2026?

Hvað eru fiseindir og hvenær voru þær fyrst uppgötvaðar?

Er rafsegulmengun í rafbílum?

Vísindadagatal 16. október

Gerd Binnig

1947

Ballett

Ágúst Einarsson

1952

Vinsæl svör Í dag Í vikunni

Er rafsegulmengun í rafbílum?

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Hvað eru náttúruhamfarir?

Af hverju koma silfurskottur í hús? Tengist það rakaskemmdum eða leka?

Upp á hvaða skaft er verið að færa sig?

Er rafsegulmengun í rafbílum?

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Hvað er dýpsta lægð í mb sem komið hefur yfir Ísland síðan mælingar hófust?

Hversu oft slær hjartað á mínútu?

Hvers vegna eru stjörnurnar hvítar?

Er rafsegulmengun í rafbílum?

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Hvað gerðist í fyrri heimsstyrjöldinni?

Hvað er millirifjagigt?

Hvað er ristill lengi að ganga yfir?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Hvaða skipsflak liggur í fjörunni fyrir neðan Fossvogskirkjugarð?

Hvað er kreatín?

Hvað er lágþrýstingur?

Hvað er hantaveira?

Önnur svör Í dag Í vikunni

Hvað er samfélagsábyrgð?

Vefmæling og notkun á vefkökum

Er Askja enn virk eldstöð?

Hvað getið þið sagt mér um plastmengun á landi?

Úr hverju eru asíur eiginlega? Er í alvöru til einhver ávöxtur eða grænmeti sem kallast asíur?

Hvað var franska byltingin og hefur hún enn einhver áhrif á samfélagsmál í Evrópu og annars staðar í heiminum?

Hvað er tvíburabróðir (graftarkýli) og hvað veldur honum?

Hver eru helstu einkenni hjá þeim sem hafa langvinnt COVID?

Hvað er vetnisperoxíð, í hvað er það helst notað og hvar er hægt að nálgast það?

Hvað var Rauðsokkahreyfingin?

Hvenær var síðasta aftakan á Íslandi?

Hvar eru upptök svartadauða?

Er svartidauði enn þá til og eru til lækningar við honum?

Hvað getið þið sagt mér um geðhvarfasýki II og að hvaða leyti er hún ólík hringhygli?

Ef allir jöklar og bæði heimskautin mundu bráðna, hve mikið mundi sjávarborð þá hækka?

Hvað veldur vindgangi?

Hvað er meiósa og mítósa?

Hvað er hvíldarpúls og hvað getur hann orðið hægur?

Hvað er gull og hvers vegna fellur ekkert á það?

Hvað eru mörg grömm af prótínum í einu meðalhænueggi?

Hvaða hlutverki gegnir miltað og er hægt að lifa án þess?

Af hverju fáum við gubbupest?

Er hunangsfluga og býfluga það sama?

Hvað eru nýrnasteinar og hvað veldur þeim?

Vísindafréttir

Vísindavefurinn og HHÍ endurnýja samstarfssamning sinn

Vinsæl svör
Í dag Í vikunni

Önnur svör
Í dag Í vikunni