Sólin Rís 10:25 • sest 16:56 í Reykjavík

Tunglið Rís 10:28 • Sest 03:55 í Reykjavík

Flóð Árdegis: 11:36 • Síðdegis: 24:15 í Reykjavík

Fjara Árdegis: 05:23 • Síðdegis: 17:55 í Reykjavík

Sólin Rís 10:25 • sest 16:56 í Reykjavík

Tunglið Rís 10:28 • Sest 03:55 í Reykjavík

Flóð Árdegis: 11:36 • Síðdegis: 24:15 í Reykjavík

Fjara Árdegis: 05:23 • Síðdegis: 17:55 í Reykjavík

Leiðbeiningar Til baka

Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

Hvenær koma væringjar fyrst fyrir í heimildum?

Útgáfudagur:

23.01.2026

Höfundur:

Sverrir Jakobsson

Elsta heimild þar sem væringjar eru nefndir er rit um landafræði eftir Abu Rayhan Muhammad ibn Ahmad al-Biruni (um 973-um 1050), sem var einn mesti stærðfræðingur og málamaður á fyrri hluta 11. aldar. Í persnesku riti um stjörnur, Al-Tafhim li Awa'il ...

Sjá nánar

Nýjustu svörin

Skoða öll nýjustu svörin

Sagnfræði: mannkynssaga

Tapaði einhver kalda stríðinu?

Menntunarfræði

Er vitað hversu margir sem komnir eru yfir fimmtugt geta lesið sér til gagns?

Menntunarfræði

Eru um 50% skóladrengja ólæsir eftir 10 ára skólagöngu?

Vísindadagatal 26. janúar

Vísindasagan

Max Weber

1864-1920

Þýskur félagsfræðingur, oft talinn einn af þremur helstu upphafsmönnum nútíma félagsvísinda. Rit hans, Mennt og máttur, hefur komið út á íslensku.

Nánar

Dagatal hinna upplýstu

Sjónvarp

Uppfinning sjónvarpsins er yfirleitt eignuð skoska verkfræðingnum John Logie Baird (1888–1946). Hann sendi út fyrstu sjónvarpsmyndirnar árið 1924 og fyrsta andlitið birtist á sjónvarsskjá ári síðar. Þann 26. janúar 1926 sýndi hann 50 vísindamönnum uppfinningu sína. Sá dagur er stundum talinn marka upphaf sjónvarpsins.

Nánar

Íslenskir vísindamenn

Guðrún Kvaran

1943

Guðrún Kvaran er málfræðingur og prófessor emeritus. Hún starfaði um áratuga skeið við Orðabók Háskólans og varð forstöðumaður hennar árið 2000. Guðrún hefur skrifað fjölda greina sem birst hafa innanlands og erlendis og flutt fjölmarga fyrirlestra um fræðasvið sín, en viðfangsefnin eru einkum íslenskur orðaforði í sögulegu ljósi, nafnfræði og orðabókafræði.

Nánar

Vinsæl svör
Í dag Í vikunni

Málvísindi: íslensk

Hvaða mánaðanöfn voru notuð samkvæmt gamla íslenska tímatalinu og yfir hvaða tímabil náðu þau?

Lífvísindi: dýrafræði

Hvað er húsdreki og af hverju er hann í húsakimum?

Lífvísindi: mannslíkaminn

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Lífvísindi: mannslíkaminn

Hvað er kreatín?

Lífvísindi: almennt

Eru kynin bara tvö?

Tölvunarfræði

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Félagsvísindi almennt

Hvaða mánaðanöfn voru notuð samkvæmt gamla íslenska tímatalinu og yfir hvaða tímabil náðu þau?

Önnur svör
Í dag Í vikunni

Sálfræði

Hvað er ást? Er hún mælanleg?

Trúarbrögð

Hver var Ágústínus frá Hippó og hvert var hans framlag til guðfræðinnar?

Næringarfræði

Hvaða vítamín eða steinefni vantar í líkamann ef maður fær mjög oft sinadrátt?

Læknisfræði

Hvað er hvítblæði og hver eru einkennin?

Efnafræði

Hvað er vetnisperoxíð, í hvað er það helst notað og hvar er hægt að nálgast það?

Læknisfræði

Af hverju fáum við gubbupest?

Efnafræði

Hvað er felling, botnfall og lausn?

Læknisfræði

Hvað er einkirningasótt?

Unga fólkið svarar

Hvenær voru gallabuxur fyrst búnar til?

Bókmenntir og listir

Hvað heitir hesturinn hennar Línu Langsokks?

Umhverfismál

Hvað merkja orðin sjálfbær þróun?

Læknisfræði

Hvað er „vanvirkur skjaldkirtill“ og hvað er til ráða?

Lífvísindi: dýrafræði

Hvað er hambjalla? Því þrífst hún í hýbýlum manna? Getur hún valdið skaða?

Félagsvísindi almennt

Hvað eru stóru brandajól?

Sagnfræði: Íslandssaga

Hvar settust íslenskir vesturfarar aðallega að og af hverju?

Lífvísindi: mannslíkaminn

Hversu oft slær hjartað á mínútu?

Læknisfræði

Hvað eru nýrnasteinar og hvað veldur þeim?

Málvísindi: íslensk

Er einhver munur á því að vera skrítinn eða skrýtinn?

Lífvísindi: dýrafræði

Hvað er hambjalla? Því þrífst hún í hýbýlum manna? Getur hún valdið skaða?

Félagsvísindi almennt

Hvað eru stóru brandajól?

Sagnfræði: Íslandssaga

Hvar settust íslenskir vesturfarar aðallega að og af hverju?

Lífvísindi: mannslíkaminn

Hversu oft slær hjartað á mínútu?

Læknisfræði

Hvað eru nýrnasteinar og hvað veldur þeim?

Málvísindi: íslensk

Er einhver munur á því að vera skrítinn eða skrýtinn?

Vísindafréttir

Vísindavefur HÍ fær styrk frá stjórnvöldum til að uppfæra Evrópuvefinn

Þann 9. desember 2025 var tilkynnt að Vísindavefurinn fengi styrk frá stjórnvöldum til að uppfæra Evrópuvefinn. Í frétt á vefsíðu Stjórnarráðs Íslands segir þetta: Að auki hefur verið ákveðið að fimm milljónir króna renni til Vísindavefs Háskó...

Nánar

Sjá vísindafréttir

Sendu inn spurningu

Hvenær koma væringjar fyrst fyrir í heimildum?

Útgáfudagur:

Spyrjandi:

Höfundur:

Nýjustu svörin

Tapaði einhver kalda stríðinu?

Er vitað hversu margir sem komnir eru yfir fimmtugt geta lesið sér til gagns?

Eru um 50% skóladrengja ólæsir eftir 10 ára skólagöngu?

Vísindadagatal 26. janúar

Max Weber

1864-1920

Sjónvarp

Guðrún Kvaran

1943

Vinsæl svör Í dag Í vikunni

Hvað merkir orðið fíton og hvaðan kemur það?

Hvað eru fordómar?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Hvað er kreatín?

Er vitað hversu margir sem komnir eru yfir fimmtugt geta lesið sér til gagns?

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Eru um 50% skóladrengja ólæsir eftir 10 ára skólagöngu?

Er vitað hversu margir sem komnir eru yfir fimmtugt geta lesið sér til gagns?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Hver er fræðilega skilgreiningin á að geta lesið sér til gagns?

Hvernig komst Adolf Hitler til valda?

Hvað er kreatín?

Hvað er húsdreki og af hverju er hann í húsakimum?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Hvað er kreatín?

Eru kynin bara tvö?

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Hvaða mánaðanöfn voru notuð samkvæmt gamla íslenska tímatalinu og yfir hvaða tímabil náðu þau?

Hvað er húsdreki og af hverju er hann í húsakimum?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Hvað er kreatín?

Eru kynin bara tvö?

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Hvaða mánaðanöfn voru notuð samkvæmt gamla íslenska tímatalinu og yfir hvaða tímabil náðu þau?

Önnur svör Í dag Í vikunni

Hvað er ást? Er hún mælanleg?

Hver var Ágústínus frá Hippó og hvert var hans framlag til guðfræðinnar?

Hvaða vítamín eða steinefni vantar í líkamann ef maður fær mjög oft sinadrátt?

Hvað er hvítblæði og hver eru einkennin?

Hvað er vetnisperoxíð, í hvað er það helst notað og hvar er hægt að nálgast það?

Af hverju fáum við gubbupest?

Hvað er felling, botnfall og lausn?

Hvað er einkirningasótt?

Hvenær voru gallabuxur fyrst búnar til?

Hvað heitir hesturinn hennar Línu Langsokks?

Hvað merkja orðin sjálfbær þróun?

Hvað er „vanvirkur skjaldkirtill“ og hvað er til ráða?

Hvað er hambjalla? Því þrífst hún í hýbýlum manna? Getur hún valdið skaða?

Hvað eru stóru brandajól?

Hvar settust íslenskir vesturfarar aðallega að og af hverju?

Hversu oft slær hjartað á mínútu?

Hvað eru nýrnasteinar og hvað veldur þeim?

Er einhver munur á því að vera skrítinn eða skrýtinn?

Hvað er hambjalla? Því þrífst hún í hýbýlum manna? Getur hún valdið skaða?

Hvað eru stóru brandajól?

Hvar settust íslenskir vesturfarar aðallega að og af hverju?

Hversu oft slær hjartað á mínútu?

Hvað eru nýrnasteinar og hvað veldur þeim?

Er einhver munur á því að vera skrítinn eða skrýtinn?

Vísindafréttir

Vísindavefur HÍ fær styrk frá stjórnvöldum til að uppfæra Evrópuvefinn

Vinsæl svör
Í dag Í vikunni

Önnur svör
Í dag Í vikunni