Sólin Rís 08:21 • sest 18:05 í Reykjavík

Tunglið Rís 00:00 • Sest 00:00 í Reykjavík

Flóð Árdegis: 09:24 • Síðdegis: 21:44 í Reykjavík

Fjara Árdegis: 03:01 • Síðdegis: 15:44 í Reykjavík

Sólin Rís 08:21 • sest 18:05 í Reykjavík

Tunglið Rís 00:00 • Sest 00:00 í Reykjavík

Flóð Árdegis: 09:24 • Síðdegis: 21:44 í Reykjavík

Fjara Árdegis: 03:01 • Síðdegis: 15:44 í Reykjavík

Leiðbeiningar Til baka

Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

Upp á hvaða skaft er verið að færa sig?

Útgáfudagur:

15.10.2026

Höfundur:

Guðrún Kvaran

Öll spurningin hljóðaði svona: „Að færa sig upp á skaftið“. Þetta þekki ég vel og nota, en hver er myndlíkingin? Upp á hvaða skaft er betra að geta fært sig til að það þjóni betur einhverju? Orðasambandið að færa sig upp á skaftið merkir ‘ver ...

Upp á hvaða skaft er verið að færa sig?

HHÍ - febrúar 2025 auglýsing

Nýjustu svörin

Skoða öll nýjustu svörin

Eðlisfræði: fræðileg

Hver er eðlisfræðingurinn Francis Halzen og fyrir hvað fékk hann Nóbelsverðlaun árið 2026?

Eðlisfræði: fræðileg

Hvað eru fiseindir og hvenær voru þær fyrst uppgötvaðar?

Eðlisfræði: í daglegu lífi

Er rafsegulmengun í rafbílum?

Vísindadagatal 16. október

Vísindasagan

Gerd Binnig

1947

Þýskur eðlisfræðingur, hlaut Nóbelsverðlaun árið 1986 fyrir hlut sinn í uppgötvun smugsjárinnar sem er hægt að nota til að sjá einstök atóm í efni.

Dagatal hinna upplýstu

Ballett

Ballett á rætur að rekja til ítölsku endurreisnarinnar en þar var dansað á hirðskemmtunum. Ítalska aðalskonan Katrín af Medici flutti ballett með sér til Frakklands á 16. öld og þar varð hann vinsæll meðal hirðfólks. Fyrsta ballettverkið var flutt árið 1581, það var um 5 klukkustunda langt.

Ágúst Einarsson

Íslenskir vísindamenn

Ágúst Einarsson

1952

Ágúst Einarsson er prófessor emeritus við Háskólann á Bifröst og var áður prófessor við Háskóla Íslands. Hann hefur fengist við rannsóknir í menningarhagfræði, sjávarútvegsfræðum, smásöluverslun og heilbrigðismálum.

Vinsæl svör
Í dag Í vikunni

Eðlisfræði: í daglegu lífi

Er rafsegulmengun í rafbílum?

Tölvunarfræði

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Eðlisfræði: í daglegu lífi

Er hægt að eyða rafsegulbylgjum með tóli sem er grafið í garðinum hjá manni? Skiptir máli hvernig rafmagnsklær snúa?

Sagnfræði: mannkynssaga

Hvað getið þið sagt mér um útrýmingarbúðirnar í Auschwitz?

Sagnfræði: mannkynssaga

Voru útrýmingarbúðir nasista í seinni heimsstyrjöldinni allar utan Þýskalands?

Sagnfræði: mannkynssaga

Hvað er nýlendustefna? Hver voru helstu nýlenduveldin og af hverju sölsuðu þau undir sig önnur lönd?

Eðlisfræði: í daglegu lífi

Er rafsegulmengun í rafbílum?

Tölvunarfræði

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Lífvísindi: mannslíkaminn

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Hvað er dýpsta lægð í mb sem komið hefur yfir Ísland síðan mælingar hófust?

Lífvísindi: mannslíkaminn

Hversu oft slær hjartað á mínútu?

Stjarnvísindi: alheimurinn

Hvers vegna eru stjörnurnar hvítar?

Eðlisfræði: í daglegu lífi

Er rafsegulmengun í rafbílum?

Tölvunarfræði

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Lífvísindi: mannslíkaminn

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Sagnfræði: mannkynssaga

Hvað gerðist í fyrri heimsstyrjöldinni?

Hvað er millirifjagigt?

Hvað er ristill lengi að ganga yfir?

Lífvísindi: mannslíkaminn

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Tölvunarfræði

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Sagnfræði: Íslandssaga

Hvaða skipsflak liggur í fjörunni fyrir neðan Fossvogskirkjugarð?

Lífvísindi: mannslíkaminn

Hvað er kreatín?

Lífvísindi: mannslíkaminn

Hvað er lágþrýstingur?

Hvað er hantaveira?

Önnur svör
Í dag Í vikunni

Hvernig lýsir botnlangabólga sér?

Hver er munurinn á efnasambandi og efnablöndu?

Hvernig eru fellibyljir flokkaðir?

Hvað er fullveldi?

Hvað er lýðræði?

Sagnfræði: mannkynssaga

Hver var Jósef Stalín?

Sagnfræði: Íslandssaga

Hvað var vistarbandið?

Lífvísindi: almennt

Hvernig planta er vallhumall og hvernig hefur hún verið notuð?

Hvað eru heimsálfurnar margar?

Hvað er tvíburabróðir (graftarkýli) og hvað veldur honum?

Hver eru helstu einkenni hjá þeim sem hafa langvinnt COVID?

Hvað er vetnisperoxíð, í hvað er það helst notað og hvar er hægt að nálgast það?

Er svartidauði enn þá til og eru til lækningar við honum?

Hvað getið þið sagt mér um geðhvarfasýki II og að hvaða leyti er hún ólík hringhygli?

Ef allir jöklar og bæði heimskautin mundu bráðna, hve mikið mundi sjávarborð þá hækka?

Lífvísindi: mannslíkaminn

Hvað veldur vindgangi?

Lífvísindi: almennt

Hvað er meiósa og mítósa?

Lífvísindi: mannslíkaminn

Hvað er hvíldarpúls og hvað getur hann orðið hægur?

Hvað er gull og hvers vegna fellur ekkert á það?

Unga fólkið svarar

Hvað eru mörg grömm af prótínum í einu meðalhænueggi?

Lífvísindi: mannslíkaminn

Hvaða hlutverki gegnir miltað og er hægt að lifa án þess?

Af hverju fáum við gubbupest?

Lífvísindi: dýrafræði

Er hunangsfluga og býfluga það sama?

Hvað eru nýrnasteinar og hvað veldur þeim?

Vísindafréttir

Vísindavefurinn og HHÍ endurnýja samstarfssamning sinn

Bryndís Hrafnkelsdóttir, framkvæmdastjóri Happdrættis Háskóla Íslands, Silja Bára R. Ómarsdóttir, rektor Háskóla Íslands, og Jón Gunnar Þorsteinsson, ritstjóri Vísindavefs HÍ, endurnýjuðu á dögunum samning um stuðning Happdrættisins við Vísindavefinn...

Nánar

Sjá vísindafréttir