Sólin Rís 11:01 • sest 16:12 í Reykjavík

Tunglið Rís 05:20 • Sest 11:20 í Reykjavík

Flóð Árdegis: 01:04 • Síðdegis: 13:24 í Reykjavík

Fjara Árdegis: 07:20 • Síðdegis: 19:40 í Reykjavík

Sólin Rís 11:01 • sest 16:12 í Reykjavík

Tunglið Rís 05:20 • Sest 11:20 í Reykjavík

Flóð Árdegis: 01:04 • Síðdegis: 13:24 í Reykjavík

Fjara Árdegis: 07:20 • Síðdegis: 19:40 í Reykjavík

Leiðbeiningar Til baka

Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

Af hverju er mold oft kölluð jarðvegur á íslensku?

Útgáfudagur:

09.01.2026

Höfundur:

Ólafur Arnalds

Latneska heitið fyrir jarðveg er sol, dregið af solum (jörð). Í rómönskum málum er orðið sol notað yfir jarðveg og heiti jarðvegsflokka, enda sömuleiðis á -sol eða zol í mörgum flokkunarkerfum fyrir mold, eins og til dæmis Andosol og Podzol. Enska he ...

Sjá nánar

Nýjustu svörin

Skoða öll nýjustu svörin

Læknisfræði

Hvernig er best að lýsa sjúkdómnum COVID-19 í stuttu máli?

Vísindafréttir

Hvaða svör voru mest lesin á Vísindavefnum árið 2025?

Málvísindi: íslensk

Hvað merkir „villir hann, stillir hann“ í alþekktu kvæði um Ólaf liljurós?

Vísindadagatal 12. janúar

Vísindasagan

Julia Kristeva

1941

Búlgarsk-franskur bókmenntafræðingur, heimspekingur, sálgreinandi og skáldsagnahöfundur. Hefur haft víðtæk áhrif á femínísk fræði.

Nánar

Dagatal hinna upplýstu

Pylsa

Pylsa er hakkað og kryddað kjöt sem troðið er inn í görn, áður fyrr raunverulega görn úr sláturdýri, en nú yfirleitt verksmiðjuframleidda. Til eru ýmsar gerðir af pylsum, talið er að Þjóðverjar geri allt að 1.500 ólíkar tegundir. Þegar Íslendingar tala um pylsur eiga þeir oftast nær við vínarpylsur.

Nánar

Íslenskir vísindamenn

Jóhanna Einarsdóttir

1952

Jóhanna Einarsdóttir er prófessor í menntunarfræðum ungra barna við Háskóla Íslands, en hún er brautryðjandi í rannsóknum á því sviði á Ísland. Rannsóknir Jóhönnu hafa meðal annars beinst að samfellu í námi barna, gildum í leikskólastarfi og sjónarmiðum barna.

Nánar

Vinsæl svör
Í dag Í vikunni

Lífvísindi: dýrafræði

Hvað er húsdreki og af hverju er hann í húsakimum?

Lífvísindi: mannslíkaminn

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Eðlisfræði: í daglegu lífi

Hvaða rakastig er æskilegt að hafa innandyra og hvað er það vanalega hér á Íslandi?

Lífvísindi: mannslíkaminn

Hvað er kreatín?

Önnur svör
Í dag Í vikunni

Lífvísindi: mannslíkaminn

Hvað stjórnar lit á hægðum og þvagi fólks?

Lífvísindi: almennt

Hvaða áhrif hefur alkóhól á heila og líkama?

Málvísindi: íslensk

Hvað eru til mörg orð í íslensku?

Sálfræði

Hvað er persónuleikaröskun?

Lífvísindi: dýrafræði

Hvað er það sem hundar mega ekki éta og af hverju?

Lífvísindi: mannslíkaminn

Hvað eru trefjar og hvaða áhrif hafa þær á líkamann?

Læknisfræði

Hvað er ME sem áður kallaðist „síþreyta“?

Læknisfræði

Hvað er bakflæði?

Læknisfræði

Hvað er tvíburabróðir (graftarkýli) og hvað veldur honum?

Stjarnvísindi: sólkerfið

Hvað eru sólgos og segulstormur?

Læknisfræði

Hvað er einkirningasótt?

Lífvísindi: mannslíkaminn

Hvað veldur vindgangi?

Stjarnvísindi: sólkerfið

Hvenær er birting þessa dagana og sólarupprás?

Læknisfræði

Hvað er tvíburabróðir (graftarkýli) og hvað veldur honum?

Mannfræði

Hvað er menning?

Læknisfræði

Hvað er gyllinæð og hvernig er hægt að losna við hana?

Lögfræði

Hverjir eru lögbundnir frídagar okkar Íslendinga?

Unga fólkið svarar

Hvað getið þið sagt mér um Indland og höfuðborg þess?

Stjarnvísindi: sólkerfið

Hvenær er birting þessa dagana og sólarupprás?

Læknisfræði

Hvað er tvíburabróðir (graftarkýli) og hvað veldur honum?

Mannfræði

Hvað er menning?

Læknisfræði

Hvað er gyllinæð og hvernig er hægt að losna við hana?

Lögfræði

Hverjir eru lögbundnir frídagar okkar Íslendinga?

Unga fólkið svarar

Hvað getið þið sagt mér um Indland og höfuðborg þess?

Vísindafréttir

Vísindavefur HÍ fær styrk frá stjórnvöldum til að uppfæra Evrópuvefinn

Þann 9. desember 2025 var tilkynnt að Vísindavefurinn fengi styrk frá stjórnvöldum til að uppfæra Evrópuvefinn. Í frétt á vefsíðu Stjórnarráðs Íslands segir þetta: Að auki hefur verið ákveðið að fimm milljónir króna renni til Vísindavefs Háskó...

Nánar

Sjá vísindafréttir

Sendu inn spurningu

Af hverju er mold oft kölluð jarðvegur á íslensku?

Útgáfudagur:

Spyrjandi:

Höfundur:

Nýjustu svörin

Hvernig er best að lýsa sjúkdómnum COVID-19 í stuttu máli?

Hvaða svör voru mest lesin á Vísindavefnum árið 2025?

Hvað merkir „villir hann, stillir hann“ í alþekktu kvæði um Ólaf liljurós?

Vísindadagatal 12. janúar

Julia Kristeva

1941

Pylsa

Jóhanna Einarsdóttir

1952

Vinsæl svör Í dag Í vikunni

Hvað er húsdreki og af hverju er hann í húsakimum?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Hvaða rakastig er æskilegt að hafa innandyra og hvað er það vanalega hér á Íslandi?

Hvað er kreatín?

Hvað heitir hesturinn hennar Línu Langsokks?

Hvað er lágþrýstingur?

Hvað er húsdreki og af hverju er hann í húsakimum?

Eru kynin bara tvö?

Hversu marga drap fjöldamorðinginn Axlar-Björn í raun og veru?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Er hægt að sanna eða staðfesta líffræðilegt kyn fólks með litningaprófi?

Hvað er kreatín?

Hvað er húsdreki og af hverju er hann í húsakimum?

Eru kynin bara tvö?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Hvaðan er orðið 'svartagallsraus' komið og hvað merkir það?

Hversu marga drap fjöldamorðinginn Axlar-Björn í raun og veru?

Hvað er kreatín?

Hvað er húsdreki og af hverju er hann í húsakimum?

Eru kynin bara tvö?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Hvaðan er orðið 'svartagallsraus' komið og hvað merkir það?

Hversu marga drap fjöldamorðinginn Axlar-Björn í raun og veru?

Hvað er kreatín?

Önnur svör Í dag Í vikunni

Hvað stjórnar lit á hægðum og þvagi fólks?

Hvaða áhrif hefur alkóhól á heila og líkama?

Hvað eru til mörg orð í íslensku?

Hvað er persónuleikaröskun?

Hvað er það sem hundar mega ekki éta og af hverju?

Hvað eru trefjar og hvaða áhrif hafa þær á líkamann?

Hvað er ME sem áður kallaðist „síþreyta“?

Hvað er bakflæði?

Hvað er tvíburabróðir (graftarkýli) og hvað veldur honum?

Hvað eru sólgos og segulstormur?

Hvað er einkirningasótt?

Hvað veldur vindgangi?

Hvenær er birting þessa dagana og sólarupprás?

Hvað er tvíburabróðir (graftarkýli) og hvað veldur honum?

Hvað er menning?

Hvað er gyllinæð og hvernig er hægt að losna við hana?

Hverjir eru lögbundnir frídagar okkar Íslendinga?

Hvað getið þið sagt mér um Indland og höfuðborg þess?

Hvenær er birting þessa dagana og sólarupprás?

Hvað er tvíburabróðir (graftarkýli) og hvað veldur honum?

Hvað er menning?

Hvað er gyllinæð og hvernig er hægt að losna við hana?

Hverjir eru lögbundnir frídagar okkar Íslendinga?

Hvað getið þið sagt mér um Indland og höfuðborg þess?

Vísindafréttir

Vísindavefur HÍ fær styrk frá stjórnvöldum til að uppfæra Evrópuvefinn

Vinsæl svör
Í dag Í vikunni

Önnur svör
Í dag Í vikunni