Sólin Rís 03:57 • sest 22:54 í Reykjavík

Tunglið Rís 00:00 • Sest 00:00 í Reykjavík

Flóð Árdegis: 08:55 • Síðdegis: 21:18 í Reykjavík

Fjara Árdegis: 02:46 • Síðdegis: 14:56 í Reykjavík

Sólin Rís 03:57 • sest 22:54 í Reykjavík

Tunglið Rís 00:00 • Sest 00:00 í Reykjavík

Flóð Árdegis: 08:55 • Síðdegis: 21:18 í Reykjavík

Fjara Árdegis: 02:46 • Síðdegis: 14:56 í Reykjavík

Leiðbeiningar Til baka

Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

Hvenær og af hverju breyttist ritháttur á „byskup“ í „biskup“?

Útgáfudagur:

20.05.2026

Höfundur:

Guðrún Kvaran

Í Íslenskri orðsifjabók Ásgeirs Blöndals Magnússonar (1989:57) er rakinn skyldleiki við önnur germönsk mál: færeyska biskupur, biskoppur, nýnorska bisp, sænska og danska biskop. Orðið er tökuorð úr fornensku biscop, bisceop, ættað úr latínu episcopus ...

Sjá nánar

Nýjustu svörin

Skoða öll nýjustu svörin

Jarðvísindi

Hvenær klárast hraunið innan úr jörðinni?

Menntunarfræði

Hefur orðaforði nemenda áhrif á námsárangur þeirra?

Lífvísindi: almennt

Hvaða einkenni geta komið fram við sýkingu af völdum hantaveiru?

Vísindadagatal 20. maí

Vísindasagan

Hans Christian Ørsted

1777-1851

Danskur eðlis- og efnafræðingur, uppgötvaði að rafstraumar skapa segulsvið kringum sig og hafa t.d. áhrif á segulnálar. Hafði einnig áhrif á heimspeki og vísindamiðlun á sinni tíð.

Dagatal hinna upplýstu

Femínismi

Saga femínisma hófst á baráttu kvenna fyrir mannréttindum og borgaralegum réttindum á miðri 19. öld. Innan femínisma rúmast mörg ólík sjónarhorn. Tvö sjónarhorn eru þó ráðandi: Femínistar líta almennt svo á að kyn og kyngervi séu undirstöðubreytur félagslegs misréttis og þeir vefengja ríkjandi valdatengsl.

Nánar

Íslenskir vísindamenn

Sigríður Rut Franzdóttir

1976

Sigríður Rut Franzdóttir stundar rannsóknir á sviði sameindalíffræði, taugalíffræði og þroskunarfræði. Rannsóknaverkefni hennar snúast m.a. um að skilgreina hlutverk ákveðinna gena í taugakerfi flugna og manna.

Nánar

Vinsæl svör
Í dag Í vikunni

Læknisfræði

Hvað er kreatín?

Önnur svör
Í dag Í vikunni

Lífvísindi: mannslíkaminn

Hvað veldur vindgangi?

Unga fólkið svarar

Hver fann upp fernuna?

Málvísindi: íslensk

Er einhver munur á því að vera skrítinn eða skrýtinn?

Læknisfræði

Hvað er ME sem áður kallaðist „síþreyta“?

Læknisfræði

Hvaða hlutverk hefur gallblaðran og hvaða áhrif hefur það á líkamann ef hún er tekin?

Sálfræði

Hver eru einkenni geðklofa?

Jarðvísindi

Hvað er eldgos?

Lífvísindi: mannslíkaminn

Hvaða hlutverki gegnir miltað og er hægt að lifa án þess?

Lífvísindi: almennt

Hvað er DNA og RNA og hvert er hlutverk þeirra?

Lífvísindi: dýrafræði

Eru til margar tegundir af refum á Íslandi og hverjar eru þær?

Lífvísindi: almennt

Hvaða einkenni geta komið fram við sýkingu af völdum hantaveiru?

Læknisfræði

Af hverju fær maður sinaskeiðabólgu og hvernig er hægt að losna við hana?

Næringarfræði

Hvað veldur sykurfalli og hverjar eru afleiðingar þess á líðan einstaklings?

Læknisfræði

Hvað er eirðarleysi í fótleggjum og hvað er til ráða við því?

Lögfræði

Hverjir eru lögbundnir frídagar okkar Íslendinga?

Næringarfræði

Hvaða vítamín eða steinefni vantar í líkamann ef maður fær mjög oft sinadrátt?

Lífvísindi: dýrafræði

Hverjir eru íslensku sauðalitirnir og hversu margir eru þeir?

Læknisfræði

Hvað er ME sem áður kallaðist „síþreyta“?

Læknisfræði

Hvað er tvíburabróðir (graftarkýli) og hvað veldur honum?

Efnafræði

Hvað er vetnisperoxíð, í hvað er það helst notað og hvar er hægt að nálgast það?

Efnafræði

Hvað er gull og hvers vegna fellur ekkert á það?

Sagnfræði: mannkynssaga

Hvað var franska byltingin og hefur hún enn einhver áhrif á samfélagsmál í Evrópu og annars staðar í heiminum?

Stjórnmálafræði

Hvað er fasismi?

Málvísindi: íslensk

Hvað þýðir 'miðvikudagur til moldar'?

Vísindafréttir

Vísindavefur HÍ fær styrk frá stjórnvöldum til að uppfæra Evrópuvefinn

Þann 9. desember 2025 var tilkynnt að Vísindavefurinn fengi styrk frá stjórnvöldum til að uppfæra Evrópuvefinn. Í frétt á vefsíðu Stjórnarráðs Íslands segir þetta: Að auki hefur verið ákveðið að fimm milljónir króna renni til Vísindavefs Háskó...

Nánar

Sjá vísindafréttir

Sendu inn spurningu

Hvenær og af hverju breyttist ritháttur á „byskup“ í „biskup“?

Útgáfudagur:

Spyrjandi:

Höfundur:

Nýjustu svörin

Hvenær klárast hraunið innan úr jörðinni?

Hefur orðaforði nemenda áhrif á námsárangur þeirra?

Hvaða einkenni geta komið fram við sýkingu af völdum hantaveiru?

Vísindadagatal 20. maí

Hans Christian Ørsted

1777-1851

Femínismi

Sigríður Rut Franzdóttir

1976

Vinsæl svör Í dag Í vikunni

Hvað er axlarklemma?

Af hverju er hvítasunnan haldin hátíðleg?

Hvað er ebóluveiran?

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Hvenær klárast hraunið innan úr jörðinni?

Hvað er axlarklemma?

Af hverju er hvítasunnan haldin hátíðleg?

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Hvað er ebóluveiran?

Hvað er átt við með orðinu gaslýsing?

Hvað er hantaveira?

Hvað gerðist á uppstigningardaginn?

Hvað er axlarklemma?

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Af hverju er hvítasunnan haldin hátíðleg?

Hvaða skipsflak liggur í fjörunni fyrir neðan Fossvogskirkjugarð?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Hvað er hantaveira?

Getur innrauð geislun í sánu valdið skaða á líkamanum?

Hvað er kreatín?

Önnur svör Í dag Í vikunni

Hvað veldur vindgangi?

Hver fann upp fernuna?

Er einhver munur á því að vera skrítinn eða skrýtinn?

Hvað er ME sem áður kallaðist „síþreyta“?

Hvaða hlutverk hefur gallblaðran og hvaða áhrif hefur það á líkamann ef hún er tekin?

Hver eru einkenni geðklofa?

Hvað er eldgos?

Hvaða hlutverki gegnir miltað og er hægt að lifa án þess?

Hvað er DNA og RNA og hvert er hlutverk þeirra?

Eru til margar tegundir af refum á Íslandi og hverjar eru þær?

Hvaða einkenni geta komið fram við sýkingu af völdum hantaveiru?

Af hverju fær maður sinaskeiðabólgu og hvernig er hægt að losna við hana?

Hvað veldur sykurfalli og hverjar eru afleiðingar þess á líðan einstaklings?

Hvað er eirðarleysi í fótleggjum og hvað er til ráða við því?

Hverjir eru lögbundnir frídagar okkar Íslendinga?

Hvaða vítamín eða steinefni vantar í líkamann ef maður fær mjög oft sinadrátt?

Hverjir eru íslensku sauðalitirnir og hversu margir eru þeir?

Hvað er ME sem áður kallaðist „síþreyta“?

Hvað er tvíburabróðir (graftarkýli) og hvað veldur honum?

Hvað er vetnisperoxíð, í hvað er það helst notað og hvar er hægt að nálgast það?

Hvað er gull og hvers vegna fellur ekkert á það?

Hvað var franska byltingin og hefur hún enn einhver áhrif á samfélagsmál í Evrópu og annars staðar í heiminum?

Hvað er fasismi?

Hvað þýðir 'miðvikudagur til moldar'?

Vísindafréttir

Vísindavefur HÍ fær styrk frá stjórnvöldum til að uppfæra Evrópuvefinn

Vinsæl svör
Í dag Í vikunni

Önnur svör
Í dag Í vikunni