Sólin Rís 10:39 • sest 16:40 í Reykjavík

Tunglið Rís 11:20 • Sest 20:44 í Reykjavík

Flóð Árdegis: 08:01 • Síðdegis: 20:19 í Reykjavík

Fjara Árdegis: 01:49 • Síðdegis: 14:21 í Reykjavík

Sólin Rís 10:39 • sest 16:40 í Reykjavík

Tunglið Rís 11:20 • Sest 20:44 í Reykjavík

Flóð Árdegis: 08:01 • Síðdegis: 20:19 í Reykjavík

Fjara Árdegis: 01:49 • Síðdegis: 14:21 í Reykjavík

Leiðbeiningar Til baka

Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

Er vitað hversu margir sem komnir eru yfir fimmtugt geta lesið sér til gagns?

Útgáfudagur:

21.01.2026

Höfundur:

Sigríður Ólafsdóttir

Upprunalega spurningin hljóðaði svona: Eru til rannsóknir sem mæla hversu hátt hlutfall Íslendinga sem komnir eru yfir fimmtugt uppfylla þær kröfur að geta lesið sér til gagns? Nei, því miður veit ég ekki til þess að slíkt hafi verið rannsakað ...

Sjá nánar

Nýjustu svörin

Skoða öll nýjustu svörin

Menntunarfræði

Eru um 50% skóladrengja ólæsir eftir 10 ára skólagöngu?

Menntunarfræði

Hver er fræðilega skilgreiningin á að geta lesið sér til gagns?

Menntunarfræði

Hvaða færni þarf til að skilja lesinn texta?

Vísindadagatal 21. janúar

Vísindasagan

Lev Vygotsky

1896-1934

Sovéskur þroskasálfræðingur, setti fram félagslega hugsmíðahyggju. Túlkaði vitsmunaþroska sem nám og þjálfun í notkun tækja sem til eru í hverjum menningarheimi um sig.

Nánar

Dagatal hinna upplýstu

Svín

Talið er að svín hafi fyrst verið tamin um 13.000 f.Kr. í Austurlöndum nær. Alisvín eru yfirleitt talin vera undirtegund evrasíska villisvínsins. Alisvín hafa verið ræktuð á Íslandi frá landnámsöld. Mörg örnefni á Íslandi tengjast svínum, t.d. Svínahraun, Galtafell, Gyltuskarð og Gríshóll.

Nánar

Íslenskir vísindamenn

Gísli Pálsson

1949

Gísli Pálsson er prófessor í mannfræði við Háskóla Íslands. Rannsóknir hans hafa spannað breitt svið, allt frá íslenskum fornbókmenntum til nútíma erfðafræði. Gísli hefur í ritum sínum fjallað um mörg viðfangsefni, oft á mörkum ólíkra fræðigreina, svo sem kvótakerfið, nafnahefðir og líftækni.

Nánar

Vinsæl svör
Í dag Í vikunni

Menntunarfræði

Hvernig komst Adolf Hitler til valda?

Önnur svör
Í dag Í vikunni

Stærðfræði

Hvað er staðalfrávik?

Sagnfræði: mannkynssaga

Hvað gerðist í heimsstyrjöldinni síðari í grófum dráttum?

Lífvísindi: mannslíkaminn

Hver eru hlutverk heilakönguls og heiladinguls?

Læknisfræði

Hvernig lýsir sjúkdómurinn lupus sér?

Heimspeki

Hver var Aristóteles?

Eðlisfræði: fræðileg

Hvernig verða norðurljós til?

Læknisfræði

Hvað er hvítblæði og hver eru einkennin?

Læknisfræði

Af hverju fáum við gubbupest?

Læknisfræði

Hvað er einkirningasótt?

Læknisfræði

Hvað orsakar Meniere-sjúkdóm og hver eru einkenni hans?

Málvísindi: íslensk

Hvenær ber að nota hornklofa, []?

Læknisfræði

Hvað er ME sem áður kallaðist „síþreyta“?

Fornleifafræði

Hvað er Stonehenge? Hverjir byggðu mannvirkið og hvenær?

Málvísindi: íslensk

Er einhver munur á því að vera skrítinn eða skrýtinn?

Læknisfræði

Hvað er nárakviðslit og er hægt að lækna það?

Læknisfræði

Hvað eru nýrnasteinar og hvað veldur þeim?

Lífvísindi: dýrafræði

Hvað er hambjalla? Því þrífst hún í hýbýlum manna? Getur hún valdið skaða?

Læknisfræði

Af hverju fær fólk niðurgang og hvernig er hægt að bregðast við honum?

Fornleifafræði

Hvað er Stonehenge? Hverjir byggðu mannvirkið og hvenær?

Málvísindi: íslensk

Er einhver munur á því að vera skrítinn eða skrýtinn?

Læknisfræði

Hvað er nárakviðslit og er hægt að lækna það?

Læknisfræði

Hvað eru nýrnasteinar og hvað veldur þeim?

Lífvísindi: dýrafræði

Hvað er hambjalla? Því þrífst hún í hýbýlum manna? Getur hún valdið skaða?

Læknisfræði

Af hverju fær fólk niðurgang og hvernig er hægt að bregðast við honum?

Vísindafréttir

Vísindavefur HÍ fær styrk frá stjórnvöldum til að uppfæra Evrópuvefinn

Þann 9. desember 2025 var tilkynnt að Vísindavefurinn fengi styrk frá stjórnvöldum til að uppfæra Evrópuvefinn. Í frétt á vefsíðu Stjórnarráðs Íslands segir þetta: Að auki hefur verið ákveðið að fimm milljónir króna renni til Vísindavefs Háskó...

Nánar

Sjá vísindafréttir

Sendu inn spurningu

Er vitað hversu margir sem komnir eru yfir fimmtugt geta lesið sér til gagns?

Útgáfudagur:

Spyrjandi:

Höfundur:

Nýjustu svörin

Eru um 50% skóladrengja ólæsir eftir 10 ára skólagöngu?

Hver er fræðilega skilgreiningin á að geta lesið sér til gagns?

Hvaða færni þarf til að skilja lesinn texta?

Vísindadagatal 21. janúar

Lev Vygotsky

1896-1934

Svín

Gísli Pálsson

1949

Vinsæl svör Í dag Í vikunni

Eru um 50% skóladrengja ólæsir eftir 10 ára skólagöngu?

Hvað er kreatín?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Hver er fræðilega skilgreiningin á að geta lesið sér til gagns?

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Hvað eru fordómar?

Eru um 50% skóladrengja ólæsir eftir 10 ára skólagöngu?

Hvernig komst Adolf Hitler til valda?

Hver er fræðilega skilgreiningin á að geta lesið sér til gagns?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Hvað er kreatín?

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Hvað er húsdreki og af hverju er hann í húsakimum?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Hvað er kreatín?

Eru kynin bara tvö?

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Hvernig komst Adolf Hitler til valda?

Hvað er húsdreki og af hverju er hann í húsakimum?

Hver er eðlilegur blóðþrýstingur?

Hvað er kreatín?

Eru kynin bara tvö?

Íslenskar gæsalappir eru „svona“, en hvar finn ég '„' á íslenska lyklaborðinu?

Hvernig komst Adolf Hitler til valda?

Önnur svör Í dag Í vikunni

Hvað er staðalfrávik?

Hvað gerðist í heimsstyrjöldinni síðari í grófum dráttum?

Hver eru hlutverk heilakönguls og heiladinguls?

Hvernig lýsir sjúkdómurinn lupus sér?

Hver var Aristóteles?

Hvernig verða norðurljós til?

Hvað er hvítblæði og hver eru einkennin?

Af hverju fáum við gubbupest?

Hvað er einkirningasótt?

Hvað orsakar Meniere-sjúkdóm og hver eru einkenni hans?

Hvenær ber að nota hornklofa, []?

Hvað er ME sem áður kallaðist „síþreyta“?

Hvað er Stonehenge? Hverjir byggðu mannvirkið og hvenær?

Er einhver munur á því að vera skrítinn eða skrýtinn?

Hvað er nárakviðslit og er hægt að lækna það?

Hvað eru nýrnasteinar og hvað veldur þeim?

Hvað er hambjalla? Því þrífst hún í hýbýlum manna? Getur hún valdið skaða?

Af hverju fær fólk niðurgang og hvernig er hægt að bregðast við honum?

Hvað er Stonehenge? Hverjir byggðu mannvirkið og hvenær?

Er einhver munur á því að vera skrítinn eða skrýtinn?

Hvað er nárakviðslit og er hægt að lækna það?

Hvað eru nýrnasteinar og hvað veldur þeim?

Hvað er hambjalla? Því þrífst hún í hýbýlum manna? Getur hún valdið skaða?

Af hverju fær fólk niðurgang og hvernig er hægt að bregðast við honum?

Vísindafréttir

Vísindavefur HÍ fær styrk frá stjórnvöldum til að uppfæra Evrópuvefinn

Vinsæl svör
Í dag Í vikunni

Önnur svör
Í dag Í vikunni