Sendu inn spurningu

Hér getur þú sent okkur nýjar spurningar um vísindaleg efni.

Hafðu spurninguna stutta og hnitmiðaða og sendu aðeins eina í einu. Einlægar og vandaðar spurningar um mikilvæg efni eru líklegastar til að kalla fram vönduð og greið svör. Ekki er víst að tími vinnist til að svara öllum spurningum.

Persónulegar upplýsingar um spyrjendur eru eingöngu notaðar í starfsemi vefsins, til dæmis til að svör verði við hæfi spyrjenda. Spurningum er ekki sinnt ef spyrjandi villir á sér heimildir eða segir ekki nægileg deili á sér.

Spurningum sem eru ekki á verksviði vefsins er eytt.

Að öðru leyti er hægt að spyrja Vísindavefinn um allt milli himins og jarðar!

=

Sigurður Steinþórsson

prófessor emeritus

  1. Af hverju er hafsbotnsskorpa málmríkari en meginlandsskorpa?
  2. Hvað er djúpberg og hvernig myndast það?
  3. Hvers vegna finnast mörg eldfjöll í eldhringnum í kringum Kyrrahafið?
  4. Hvernig myndaðist Ha Long Bay í Víetnam?
  5. Er Herjólfsdalur eldgígur?
  6. Hvernig tengjast jarðskjálftar eldgosum?
  7. Hvað ætlaði Alfred Wegener að mæla með stöplinum á Arnarneshæð 1930?
  8. Hvernig verða hellar til?
  9. Hvað eru vatnaskil og vatnasvið?
  10. Hvernig varð Laugarvatnshellir til?
  11. Hversu mikil gjóska myndaði landnámslagið og hve lengi stóð gosið yfir?
  12. Er það rétt að fornmenn hafi breytt farvegi Öxarár á 10. öld?
  13. Hvernig mynduðust steindrangarnir tveir við Drangey?
  14. Af hverju er Grænihryggur grænn á litinn?
  15. Hvað er grunnvatn?
  16. Bera jökulár næringarefni til sjávar og væri hægt að skófla þeim upp og sturta í sjóinn ef árnar hverfa?
  17. Hvernig myndast silfurberg?
  18. Hversu gamall er Þríhyrningur í Fljótshlíð og hvernig myndaðist hann?
  19. Er vitað hvernig Skessugarður myndaðist?
  20. Hvers vegna eru pandabirnir svona latir?
  21. Hvernig myndast fjallseggjar?
  22. Hvað eru hvalbök og hvernig myndast þau?
  23. Hver er munurinn á eldstöð, eldstöðvakerfi og megineldstöð? Er þetta allt það sama?
  24. Hvað er kristall og af hverju myndast hann?
  25. Hvernig myndast sandsteinn og finnst hann á Íslandi?
  26. Hvar finnst baggalútur?
  27. Brennur demantur ef ég set hann ofan í glóandi hraun?
  28. Hversu langt getur hraun flætt áður en það storknar?
  29. Hvernig er hægt að vita að eldgos sé yfirvofandi?
  30. Hvernig myndast straumflögótt berg?
  31. Hvernig rannsaka vísindamenn innviði eldfjalla með landmælingum?
  32. Er meira járn í íslensku bergi en annars staðar?
  33. Hversu gamalt er vatnið sem ég drekk úr krananum heima hjá mér?
  34. Hvað getið þið sagt mér um Alfred Wegener?
  35. Af hverju er hitastig og vatnsmagn lindáa nærri því jafnt yfir allt árið?
  36. Af hverju myndaðist svona mikil aska í Eyjafjallagosinu 2010?
  37. Finnst raf á Íslandi?
  38. Hvað er grettistak?
  39. Hvernig veit ég hvort ég hafi fundið loftstein eða bara venjulegan stein og hvert er best að fara með hann í greiningu?
  40. Af hverju finnst ekki gull í jörðu á Íslandi, er landið of ungt?
  41. Hvers konar fjall er Akrafjall og hvað er það gamalt?
  42. Hvað eru malarhjallar og hvernig myndast þeir?
  43. Hvað er hraun og hvað er kvika?
  44. Hver er skýringin á blágrænni slikju á svörtu basaltgjalli?
  45. Hvaða munur er á myndun miðhafshryggja og þverhryggja?
  46. Hvernig myndast djúprennur?
  47. Hvað eru margar virkar eldstöðvar í kringum höfuðborgarsvæðið?
  48. Hvað eru náttúruhamfarir?
  49. Er Baula virkt eldfjall?
  50. Er hægt að búa til gler úr íslenskum fjörusandi og hvar er hægt að fá kalsín og natrín á Íslandi?
  51. Af hverju eru flekar á jörðinni?
  52. Hvernig myndaðist Stóri-Dímon?
  53. Hver er munurinn á basaltkviku og basískri kviku?
  54. Hvað eru melatíglar og hvernig myndast þeir?
  55. Hvað merkir fúleggjalykt af jökulám?
  56. Hver er munurinn á jarðfræði og jarðeðlisfræði?
  57. Hver er skilgreiningin á stöðuvatni og getur Jökulsárlón talist vera stöðuvatn?
  58. Hvað getur þú sagt mér um Kötlugosið 1918?
  59. Hvað gerist ef möttulstrókurinn undir Íslandi hættir allt í einu að virka?
  60. Hvaða steingervingar benda til þess að eitt sinn hafi löndin á suðurhveli jarðar verið ein heild?
  61. Hverjar eru helstu aðferðir við flokkun bergs og hvernig fara þær fram?
  62. Hvaðan kemur hraunið sem liggur yfir Hafnarfirði og að hluta til Garðabæ, og kom það allt úr sama gosi?
  63. Hversu oft hefur Krafla gosið síðan land byggðist og hvenær varð stærsta gosið í henni?
  64. Af hverju lítur landið okkar út eins og það gerir?
  65. Hver var Arthur Holmes og hvert var hans framlag til jarðfræðinnar?
  66. Hvað er móhella?
  67. Hvernig verða drangar eins og Reynisdrangar til?
  68. Hvað er basalt?
  69. Hver var James Hutton og hvert var hans framlag til jarðfræðinnar?
  70. Hver var Charles Lyell og hvert var hans framlag til jarðfræðinnar?
  71. Ef það kemur kvika upp úr jörðinni við eldgos myndast þá ekki tómarúm annars staðar eða er kvikuframleiðsla endalaus?
  72. Hvernig myndast jökulár og af hverju eru þær svona á litinn?
  73. Hver var Sigurður Þórarinsson og hvert var hans framlag til jarðfræðinnar?
  74. Hver var Sveinn Pálsson og hvert var framlag hans til vísindanna?
  75. Er mögulegt samkvæmt flekakenningunni, að Ísland verði einhvern tíma tvö lönd, Egilsstaðir öðrum megin og Ísafjörður hinum megin?
  76. Hvenær rofnaði Madagaskar frá meginlandi Afríku?
  77. Hvað er gosaska?
  78. Hvernig myndast öskjur?
  79. Af hverju kallast Dauðahafið þessu nafni og hver er eðlismassi þess?
  80. Hvar finnst myndbreytt berg og hvernig kemst það aftur upp á yfirborðið eftir að hafa verið djúpt í jörðu?
  81. Hvernig myndaðist Miklagljúfur og hvað er það gamalt um það bil?
  82. Hvað er dyngjugos?
  83. Hvernig myndaðist Mývatn?
  84. Hvað er snælína og er hægt að búa ofan hennar?
  85. Hvað eru draugasteinar og ljóma þeir virkilega í myrkri?
  86. Hvernig myndaðist Svínahraun?
  87. Í hvaða bergtegundum finnst gull?
  88. Hvernig myndast rauð millilög?
  89. Hversu gamalt er England og hvernig myndaðist það?
  90. Hvað er glópagull og hvernig verður það til?
  91. Hvernig mynduðust Rauðhólar?
  92. Hvers konar fjall er Hvolsfjall við Hvolsvöll?
  93. Hvers vegna eru mörg vestfirsk fjöll slétt að ofan en ekki tindótt?
  94. Af hverju er stundum bláleitur litur á mýrum og mýrarvatni, eins og olía? Hvaða efni er þetta og hvernig myndast það?
  95. Eru til einhverjar vísindalegar skýringar á Nóaflóðinu? Getur slíkt flóð orðið aftur?
  96. Hvað er löss?
  97. Hvernig myndaðist Surtsey?
  98. Hvað eru svartstrompar eða svartar hverastrýtur?
  99. Hvað eru steingervingar og hvernig myndast þeir?
  100. Hvað gerist í bergi þar sem hamfarahlaup rennur yfir? Kemur loft þar eitthvað við sögu og skiptir hitamyndun máli?
  101. Eru líkur á að ísöld eða annars konar hamfarir sem eyða öllu lífi á jörðu komi aftur?
  102. Hvers vegna er land enn að rísa í Svíþjóð og Finnlandi
  103. Hvað getur þú sagt mér um iðustrauma?
  104. Hver er munurinn á ísöld og kuldaskeiði?
  105. Hvað er baggalútur?
  106. Hvað veldur því að austan og vestan við Ísland er úthafsskorpan óvenjulega þykk?
  107. Hvernig myndast svartaraf?
  108. Hvers vegna er kjarni jarðar heitur?
  109. Hvernig myndast dropsteinshellar?
  110. Hefur sjórinn alltaf verið saltur?
  111. Af hverju eru engin fjöll í Danmörku?
  112. Hvað er Atlantshafshryggurinn langur?
  113. Hvers vegna er svona skrýtin lykt af gufunni á Hellisheiði?
  114. Hvers konar steinn er ametyst?
  115. Hvers konar fjöll eru Alparnir og hvernig urðu þau til?
  116. Hvert er enska heitið á bergtegundinni líparít?
  117. Finnst stuðlaberg víðar í heiminum en á Íslandi?
  118. Í hvaða gosi myndaðist hraunið hjá Landmannalaugum og hvaða ár?
  119. Hvernig var tertíertímabilið á Íslandi?
  120. Hvað er járngrýti?
  121. Af hverju er munur á seltu Svartahafs og Dauðahafs og hve mikill er hann?
  122. Hvernig og hvenær myndaðist Hjörleifshöfði?
  123. Hvernig getur salt myndast í námum og hvaða hráefni þarf í salt?
  124. Hvernig myndaðist stallurinn á Vífilsfelli?
  125. Hversu stór hluti jarðar er járn?
  126. Hver er efnasamsetning kviku/hrauns?
  127. Hverrar tegundar eru fallegu hvítu steinarnir sem finnast í Glerhallavík í Skagafirði?
  128. Finnst leir á Íslandi sem hægt er að nota í byggingar?
  129. Hvað er granít og hvernig myndast það?
  130. Hvað er þverbrotabelti og hvernig myndast það?
  131. Hvað er San Andreas sprungan?
  132. Hvernig myndast standberg?
  133. Hvernig er Reynisvatn myndað?
  134. Eru til margar tegundir gimsteina á Íslandi og finnast gull, silfur og kopar í einhverju magni?
  135. Hvernig myndast zeólítar?
  136. Hvernig stendur á því að vatn fossar stöðugt af efstu fjallsbrúnum?
  137. Hvernig myndaðist Kerið í Grímsnesi og hvers vegna er vatn í því?
  138. Hvernig stýra möttulstrókar flekareki?
  139. Af hverju er Dauðahafið svona salt?
  140. Hvað er hafsbotnsskorpa?
  141. Hvers vegna myndast kísilhrúður og af hverju er svona erfitt að ná því af?
  142. Hvað gerist þegar olíu er dælt upp úr jörð?
  143. Hvað eru til mörg litbrigði af jaspis?
  144. Er til steinn sem flýtur?
  145. Er ísaldarjökull að hluta til valdur að jarðlagahalla á Íslandi eða er farg gosefna eina ástæðan?
  146. Hversu áreiðanlegar eru aldursgreiningar innan jarðfræðinnar?
  147. Hversu algengt er að nýjar eyjar verði til í eldgosum?
  148. Af hverju eru eyjarnar á Breiðafirði svona margar?
  149. Hvað er líklegt að ísinn neðst í Vatnajökli sé gamall?
  150. Af hverju finnst svona mikil olía í Írak og öðrum löndum við Persaflóa?
  151. Hvernig urðu Stóra- og Litlavíti hjá Þeistareykjum til?
  152. Ég hef heyrt að víkingar hafi fundið mýrarauða í vötnum og notað til að gera sverð og hjálma. Í hvaða vötnum á Íslandi finnst mýrarauði?
  153. Af hverju brotnaði Pangea upp?
  154. Hvernig myndast mangankúlur á hafsbotni?
  155. Hvernig varð Grímsey til?
  156. Stækkar Ísland að flatarmáli vegna landreks eða minnkar það vegna sjávarrofs?
  157. Hvernig og hvenær urðu Dimmuborgir til?
  158. Hvernig mynduðust Kvosin og Tjörnin í miðbæ Reykjavíkur?
  159. Hvernig er talið að ólíkar kvikugerðir sem koma upp í íslenskum eldstöðvum verði til?
  160. Er heitur reitur undir Íslandi?
  161. Hvað er jarðhnik?
  162. Hvar finnst kvikasilfur í náttúrunni?
  163. Hvernig myndast hraundrýli?
  164. Hvernig myndast hraunhellar?
  165. Eru vinnanlegir málmar eða önnur verðmæti í leðjunni í vatni Jöklu?
  166. Hvenær kemur Suðurlandsskjálftinn?
  167. Hver er munurinn á sprengigosi og seigfljótandi gosi?
  168. Hvernig myndaðist Hvalfjörður og hversu langt er síðan?
  169. Hvernig myndast fellingafjöll?
  170. Er Ísland ekki á milli meginlandsflekanna og telst því hvorki til Evrópu né Ameríku, jarðfræðilega?
  171. Hvar á landinu er helst að finna flöguberg?
  172. Hvað eru berggangar og hvers vegna halla þeir oft út á aðra hliðina?
  173. Hver er munurinn á grágrýti og blágrýti?
  174. Hvernig varð Fossvogsdalurinn til og hvað eru Fossvogslögin?
  175. Hvers vegna geta grjótskriður runnið upp í móti?
  176. Hvernig er hægt að finna út hvað jörðin er þung?
  177. Hvernig er hægt að finna hvaða efni eru í miðju jarðar?
  178. Hvernig lýsir frost- og efnaveðrun sér á Íslandi?
  179. Hvernig myndast sjávarrof við Ísland?
  180. Hvað er jökulrof? Hvernig verður jökulrof og landmótun jökla á Íslandi?
  181. Hvað er vatnsrof?
  182. Hvað eru steinkol og til hvers eru þau notuð?
  183. Hver er stærsta eldstöðin á Íslandi?
  184. Eru til sérstakir íslenskir steinar?
  185. Hversu langan tíma tekur það nýtt hraun að verða að hörðum steini?
  186. Hvers vegna er fjörusandurinn mismunandi eftir því hvar hann er?
  187. Hvernig verður ummyndun í bergi?
  188. Hvað er Golfstraumurinn?
  189. Hvenær er talið að Jökulsá á Fjöllum hafi byrjað að mynda undirlendi í Öxarfirði með framburði sínum?
  190. Hvenær og hvernig myndaðist Mælifell á Snæfellsnesi?
  191. Er til eitthvert viðurkennt íslenskt orð um steinaríkið sambærilegt við orðin flóra og fána?
  192. Brjóta sjórinn og vindurinn einhvern tímann Ísland niður svo að það verði að engu?
  193. Hvaða eldfjall hefur gosið mest?
  194. Hvaðan kemur vatnið?
  195. Hvers konar fjall er Búrfell í Grímsnesi? Er það hefðbundið móbergsfjall?
  196. Hvers vegna er suðurströnd Íslands sandströnd eða sandeyrar frá Djúpavogi að Þorlákshöfn?
  197. Hvað er mórinn í Sundahöfn talinn vera gamall?
  198. Hver fann upp geislakolsaðferðina til að aldursgreina til dæmis risaeðlur, og hvenær gerðist það?
  199. Hvaða heimildir hafa vísindamenn fyrir því hvenær ísöldin hafi verið?
  200. Er „kolefnisklukkan” alltaf áreiðanleg?
  201. Hvað eru mörg sandkorn í heiminum?
  202. Er hugsanlegt að stór uppistöðulón gerð af mönnum geti komið af stað eldgosum?
  203. Hvað gerist þegar jöklar hopa?
  204. Hvers vegna er jörðin með möndulhalla?
  205. Hvað eru Vestmannaeyjar gamlar?
  206. Hvernig myndaðist þessi gífurlega gjá eða hvilft sem er efst á Urðarhálsi?
  207. Hvernig verður ölkelduvatn til?
  208. Getur "jaði" (á ensku jade) myndast á Íslandi?
  209. Af hverju hefur sápa þau áhrif á hveri að þeir gjósa?
  210. Hvernig myndast jarðolía?
  211. Hvaða bergtegundir fyrirfinnast nær eingöngu á Íslandi eða hafa séríslensk einkenni?
  212. Hvor er meiri, heildarkostnaðurinn eða heildarávinningurinn af Kyoto-samkomulaginu?
  213. Hver er munurinn á gígum eftir sprengigos og gígum eftir árekstur við stóran loftstein?
  214. Hvað veldur færslu á segulpólum jarðar og breytilegum hraða og stefnu færslunnar miðað við jarðmöndulinn?
  215. Eru til beinar eða óbeinar aðferðir til að mæla eða meta spennu sem hleðst upp í jarðlögum á undan jarðskjálftum?
  216. Hvernig myndast eldrauð krítarsteinsjarðlög?
  217. Af hverju gaus Hekla árið 2000?
  218. Hvað eru "íslandít" og "Iceland spar"?
  219. Hvers konar steintegund kæmi upp ef Eyjafjallajökull skyldi gjósa og hvernig gos eru tengd þeirri steintegund?
  220. Frýs aldrei í Flosa- og Nikulásargjám á Þingvöllum?
  221. Hvernig myndast stuðlaberg?
  222. Eru til einhverjar fastar skilgreiningar á því hvað er kallað fjall og hvað hóll?
  223. Af hverju eru steinar mismunandi á litinn?
  224. Af hverju eru eldgos svona heit?
  225. Er einhver möguleiki á að olía finnist innan efnahagslögsögu Íslands?
  226. Hver er munurinn á sprungurein og sprungusveim?
  227. Hvað er líparít?
  228. Hvaðan kom hafið?
  229. Hvers vegna er sjórinn saltur?
  230. Hvers vegna er Hekla ílöng en ekki keila?
  231. Hefðu menn fyrr á öldum orðið varir við Heklugos eins og varð í febrúar 2000?
  232. Hvað er átt við með landrekskenningunni og hver eru rökin fyrir henni?
  233. Hvers vegna er orka jarðarinnar ekki betur nýtt?
  234. Hvað er ísöld og hvenær myndast hún?
  235. Hvað er í miðju jarðar, hversu langt er þangað og hversu heitt er þar?
  236. Hvað er megineldstöð?
  237. Er eldvirkni á Íslandi sveiflukennd?
  238. Hversu gamlir eru mismunandi hlutar Íslands?
  239. Hver er efnasamsetning hrauns, til dæmis úr Krýsuvíkureldum frá 1151?
  240. Hver er meðalþykkt jarðskorpunnar og hvað er það stór hluti af radíus jarðar?
  241. Úr hverju er möttull jarðar?
  242. Hvað er hægt að segja um liti í kjarna og í möttli jarðar?
  243. Er vitað hvers vegna risaeðlur dóu út?
  244. Hvað gerist hér á landi og annars staðar ef eldgos hefjast á Yellowstone-svæðinu?
  245. Hvers vegna er sjórinn saltur?
  246. Er nógu mikið járn í íslenskum mýrarauða til vinna það með raunhæfum hætti?
Sendu inn spurningu
eða

Vísindadagatalið

Gísli Kort Kristófersson

1978

Gísli Kort Kristófersson er dósent í hjúkrunarfræði við Háskólann á Akureyri ásamt því að starfa sem sérfræðingur í geðhjúkrun. Hann hefur m.a. rannsakað núvitund, geðheilbrigði fanga og áfengis og vímuefnanotkun íslenskra unglinga.